Zenuwbeknelling in de voorvoet (Mortons neuroom)

Wat is een mortons neuroom?

Een Mortons neuroom is een verdikking in de gevoelszenuw van de tenen. Deze zenuw loopt tussen de middenvoetsbeentjes door naar de tenen. Het Mortons neuroom zit meestal in de zenuw tussen de 3e en 4e teen (geteld vanaf de grote teen).

Neuroon van morton

Mortons neuroom afgetekend op de voet

Oorzaken Mortons neuroom

Onduidelijke oorzaak, maar duidelijke risicofactoren

Het is niet helemaal duidelijk hoe deze zenuwverdikking precies ontstaat. Waarschijnlijk ontstaat het wanneer de zenuw steeds opnieuw een beetje beschadigd wordt, bijvoorbeeld doordat hij even klem zit tussen de kopjes van de middenvoetsbeentjes. Dit kan gebeuren bij het dragen van te nauwe schoenen. Een doorgezakte voet kan ook extra druk op de zenuwtjes geven. De risicofactoren zijn:

  • Het dragen van nauwe schoenen of hoge hakken;
  • Sporten die veel van de voeten vragen zoals hardlopen;
  • Sporten waarbij men nauwe schoenen draagt, zoals klimmen, schaatsen en skiën;
  • Voetvormafwijkingen zoals een scheve grote teen (hallux valgus), hamertenen, doorgezakte Voorvoet, platvoeten en hypermobiliteit van de gewrichten;
  • Het komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Oorzaken van Mortons neuroom

Een Mortons neuroom ontstaat tussen de kopjes van de middenvoetsbeentjes. Waarschijnlijk raakt de zenuw beschadigd doordat deze steeds even klem komt te zitten tussen de kopjes van de middenvoetsbeentjes, een strak bandje tussen de middenvoetsbeentjes en de grond.

Te strakke buigpees

Soms is de oorzaak van klauwtenen een verstoorde balans doordat de buigpees van de grote teen te strak staat.

Klachten Mortons neuroom

Vooral pijnklachten

De belangrijkste klacht van een neuroom van Morton is pijn. De pijn zit meestal onder de voorvoet bij het begin van de 3e en 4e teen met uitstraling naar de tenen. De pijn in de tenen voelt brandend of stekend of als kramp of elektrische prikkeling. Vaak is er ook een doof gevoel in de 3e en 4e teen.

Een Mortons neuroom geeft pijn onder de bal van de voet met soms uitstraling naar de tenen. De plek van de uitstraling is rood gearceerd op de rechter afbeelding.

De pijn wordt erger tijdens lopen en belasten, vooral bij het dragen van strakke schoenen of hoge hakken. Als de schoen wordt uitgedaan en door masseren van de voet wordt de pijn minder. U kunt het gevoel hebben dat er 'iets zit' of dat er 'iets verschiet'.

Kan een Mortons neuroom over gaan?

Dat hangt van uw klachten af en van hoelang u het neuroom al hebt. Als het neuroom van Morton nog maar kort bestaat en u hebt ook periodes zonder klachten, kan het neuroom soms vanzelf genezen. Bestaat het neuroom al langer (meer dan een jaar) en zijn de klachten er altijd, dan gaat het neuroom niet meer vanzelf over, u hebt dan een behandeling nodig.

Diagnose Mortons neuroom

Lichamelijk onderzoek

Bijna altijd kan de diagnose gesteld worden aan de hand van de klachten en het lichamelijk onderzoek. In de Bergman kliniek (locatie Naarden) wordt daarnaast een echo van uw voet gemaakt. Uw specialist kan dan de grootte van het neuroom van Morton meten. Soms wordt een röntgenfoto gemaakt van uw voet, vooral om andere aandoeningen uit te sluiten. Aanvullend onderzoek zoals MRI is bijna nooit nodig en bovendien niet erg geschikt om het neuroom aan te tonen.

Echobeelden van Mortons neuroom

Hieronder ziet u echobeelden van een verdikte zenuw die bij het samendrukken van de voet met een voelbare (soms pijnlijke) 'plop' er tussenuit wordt gedrukt. Op het echobeeld kan beoordeeld worden om welk soort neuroom het gaat en of er sprake is van een samengaande slijmbeursontsteking.

Behandelingen Mortons neuroom

Bij een neuroom van Morton wordt bijna altijd begonnen met een niet-operatieve behandeling. De niet-operatieve behandeling heeft minder goede resultaten dan de operatieve behandeling. Wel heeft het de voorkeur te beginnen met een niet-operatieve behandeling. Meestal verminderen hierdoor de klachten voldoende.

Behandelingen zonder operatie

Niet-operatieve behandelingen bij een neuroom van Morton kunnen zijn:

Schoenadvies

Voldoende ruimte voor de voorvoet

Omdat het neuroom tussen de kopjes van de middenvoetsbeentjes ligt, 'plopt' deze er tussenuit als de voet samengeknepen wordt. Het neuroom ligt dan als het ware onder uw voet en bij elke stap die u zet, trapt u erop. Daarom moet de schoen in de breedte bij de bal van de voet voldoende ruimte bieden. U kunt hiervoor 'natuurvorm' schoenen aanschaffen met uitneembare binnenzool, zodat er ruimte is voor uw steunzool. Het is extra belangrijk dat u zich in een schoenenwinkel goed laat adviseren.

Afwikkelen van de voet

Bij Morton’s neuroom heeft u baat bij schoenen met een stijve zool waarbij de neus wat naar boven is afgerond (afwikkelcompensatie). Zo rolt uw voet bij de afzet als vanzelf door en hoeft u uw voorvoet minder te buigen, dat kan de pijn verminderen. De zool moet naast stijf ook zacht en dempend zijn. U zoekt dus een zool die wel goed in te drukken is maar niet buigbaar is. Afhankelijk van het voettype kan gekozen worden voor plattere modellen (zonder hakhoogte, meestal bij platte voeten ) of een klein beetje hielheffing (meestal bij holle voeten).

Schoen met voorvoetafwikkeling

Steunzool

Extra steun onder de voet

Er kan een steunzool gemaakt worden waarmee er geen druk meer komt op het neuroom van Morton. Hierdoor verminderen de klachten en wanneer de klachten niet chronisch zijn kan een steunzool voor herstel zorgen.

Herstel van een neuroom gaat langzaam. Ervaring leert dat een neuroom met de juiste steunzool kan herstellen met een snelheid van 1 mm per jaar. Neuromen die klachten geven zijn meestal 5 mm of dikker in doorsnede. Volledig herstel duurt dus minstens een paar jaar.

Voorbeeld van een steunzool

Bij een dik neuroom is een dikke steunzool nodig, omdat een diep gat in de steunzool gemaakt moet worden om het neuroom drukvrij te leggen. Hiermee moet u rekening houden bij uw schoenkeuze; om een goed effect te bereiken, moet u een schoen hebben die breed genoeg is en een uitneembare binnenzool heeft, en geen hoge hak.

Schoenaanpassing

Orthopedische voorziening aan confectieschoenen

Bij zeer ernstige klachten van een neuroom van Morton kan ook de schoen zelf aangepast worden. Er kan een aanpassing aan uw schoen gemaakt worden waardoor er tijdens het lopen minder druk op uw voorvoet komt. Deze aanpassing heet afwikkelrol.

Voorbeeld van een schoenaanpassing bij normale schoen: links ziet u de schoen zonder afwikkelbalk, rechts met de afwikkelbalk.

Corticosteroïdeninjectie (ontstekingsremmer)

Vaak wordt eerst geprobeerd om op een niet operatieve manier de klachten van een Morton’s neuroom te verminderen. Een injectie met een ontstekingsremmer (corticosteroïd) en pijnstiller kan de prikkeling in het zenuwtje verminderen. Deze behandeling wordt vaak gecombineerd het ontlasten van het Morton’s neuroom door middel van een steunzool. Op deze manier zullen klachten bij ongeveer de helft van de patiënten voldoende kunnen verminderen zonder operatie.

Hoe lang de werking is van zo’n injectie is niet goed van tevoren te voorspellen. Bij een aantal mensen is er een blijvende verbetering van de klachten, bij een anderen werkt de injectie slechts tijdelijk en keren de klachten weer terug.

Injectietechniek Mortons neuroom

Er zijn verschillende technieken om het medicijn bij de aangedane zenuw in te spuiten.

In de Bergmankliniek te Naarden wordt deze injectie met de echo gegeven tussen de tenen door via de voorkant. Met de echo wordt eerst het aangedane zenuwtje in beeld gebracht. Dan is het heel goed te zien waar het medicijn gespoten moet worden. Het voordeel van deze injectietechniek met behulp van een echo is dat het medicijn dus veel preciezer om de neuroom wordt ingebracht.

Injectie met corticosteroïden (bijnierschorshormoon)

Zo wordt in de Bergmankliniek (locatie Naarden) de ontstekingsremmer rondom de aangedane zenuw gespoten

Alcohol sclerosering

Injectie met een alcoholoplossing

Alcohol sclerosering betekent dat er een keer of meerdere malen een injectie met een alcoholoplossing in de zenuw wordt gespoten. Hierdoor sterft de zenuw af en verdwijnt de pijn. Alhoewel door sommige specialisten aangeraden, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat slechts een klein percentage (30%) baat heeft bij deze techniek. De techniek heeft bovendien behoorlijk wat complicaties, en is daarom af te raden.

Behandelingen met operatie

Als het neuroom van Morton op de echo groot is, en de niet-operatieve behandeling niet genoeg helpt, kan besloten worden om te opereren. Met een echo kan beoordeeld worden welk type neuroom de klachten geeft en waar dat neuroom precies zit en hoe groot de neuroom is. Op basis van die informatie kan er gekozen worden of de verdikte zenuw (neuroom) helemaal zou moeten worden verwijderd of dat er een zenuwsparende operatie uitgevoerd kan worden. Beide operatiemogelijkheden gebeuren in de Bergman kliniek (locatie Naarden) meestal tijdens een dagopname.

Zenuwsparende operatie

Er wordt een kleine opening gemaakt aan de bovenzijde van de voet op de plaats van het neuroom van Morton, tussen twee tenen in. Via deze kleine opening kan het bandje waaronder het neuroom ligt, worden doorgesneden, zo krijgt het neuroom meer ruimte.

Het neuroom blijft gewoon zitten bij deze methode. Alleen het bandje wordt doorgenomen. De ervaring leert dat het neuroom hiermee de kans krijgt naar omhoog te bewegen als u gewicht op de voorvoet zet. Daarmee wordt de pijnlijke 'plop' die gevoeld wordt bij een neuroom van Morton niet meer gevoeld (zie de bijgevoegde afbeeldingen).

Onbelaste voet

Voet in de schoen. De verdikte zenuw raakt bekneld, dit zorgt voor de pijn

Voet in de schoen na doorname bandje

Verwijderen van het neuroom

Wanneer het niet mogelijk is om de zenuw te behouden

Soms is het niet mogelijk een zenuwsparende ingreep te doen. Bijvoorbeeld als de zenuw niet goed tussen de middenvoetsbeentjes te drukken valt. Dit is goed te beoordelen met een echo van de voet.

Als de zenuw verwijderd wordt, zal in veel gevallen een deel van het gevoel in de betrokken tenen verdwijnen. Dit komt omdat de zenuw die verwijderd wordt een gevoelszenuw is.

Neuroon van morton

Het rood gearceerde deel laat zien welk deel van de voet doof kan voelen als gevolg van het neuroom

Om het neuroom te verwijderen, wordt een snee gemaakt aan de bovenzijde of onderzijde van de voet op de plaats van het neuroom van Morton, tussen twee tenen in. Het neuroom van Morton wordt verwijderd samen met een gezond stuk van de zenuwtakjes, dit om te voorkomen dat de verdikking (snel) terugkomt. Dan wordt de huid weer gesloten met een oplosbare hechting.

Hier ziet u een neuroom van Morton die uit de voet verwijderd wordt. Het ballonvormige neuroom wordt aangewezen met de pincet.

Verwijderen van de zenuw via de bovenzijde of de onderzijde van de voet?

Het voordeel van verwijdering via de bovenzijde van de voet is dat er geen litteken onder de voet ontstaat door de operatie. Het nadeel is dat de zenuw zich aan de onderzijde van de voet bevindt, en daardoor via de bovenzijde minder goed te verwijderen valt. Via de voetzool is de zenuw gemakkelijker te verwijderen, wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de operaties via deze weg net iets vaker succesvol verlopen. Het nadeel van deze techniek is dat er in sommige gevallen een pijnlijk litteken of eeltvorming onder de voet ontstaat.

Hier ziet u een voorbeeld van het litteken onder de voet na het verwijderen van een Mortons neuroom, 8 weken na de operatie.

Waarom ook een stukje gezonde zenuw weggehaald wordt

Samen met het neuroom wordt ook een stukje van het gezonde zenuw weggehaald. Dit is om te voorkomen dat u last krijgt van de doorgehaalde zenuw; de zogenaamde 'zenuwstomp'.

Verwijderen van Mortons neuroom

Verwijderen van Mortons neuroom

Wanneer de zenuw, zoals in serie I, vlak achter het verdikte deel wordt doorgesneden, zit de zenuwstomp precies onder de kopjes van de middenvoetsbeentjes. Op dit punt wordt de voet veel belast. Bij staan en lopen komt er steeds druk op het zenuwuiteinde waardoor de zenuwstomp geïrriteerd raakt en pijn gaat doen.

Verwijderen van Mortons neuroom

Wanneer de zenuw iets verder naar achteren wordt doorgesneden, zoals in serie II, wordt ook een stukje van het gezonde zenuwweefsel weggehaald. Het zenuwuiteinde ligt nu verder naar achteren. Hierdoor krijgt de zenuwstomp meer rust en is er minder kans dat de zenuwstomp geïrriteerd raakt.

Indien u pijnklachten houdt na het verwijderen van een Mortons neuroom, kan met behulp van de echo vast worden gesteld of u een pijnlijke zenuwstomp heeft. Indien dit het geval is, kan een extra stukje van de zenuw worden verwijderd, zodat de zenuwstomp niet meer in het belaste deel van de voet ligt.