Zenuwschade in onderbeen en voet
Pijn, tintelingen of een doof gevoel in uw voet? Dit kan wijzen op zenuwschade
Een beschadigde of beknelde zenuw in de voet of het onderbeen kan uiteenlopende klachten veroorzaken. Veel mensen ervaren een brandende of stekende pijn, tintelingen, een doof gevoel of spierzwakte. Soms ontstaan de klachten na een operatie of een ongeluk, maar een zenuw kan ook langzaam bekneld raken door littekenweefsel, overbelasting of druk van buitenaf. Omdat de klachten sterk verschillen per zenuw, wordt zenuwschade regelmatig verward met pees-, spier- of gewrichtsklachten.
Op deze pagina leest u hoe zenuwschade ontstaat, welke symptomen erbij horen, hoe een specialist de diagnose stelt en welke behandelingen mogelijk zijn. Daarnaast leggen we uit welke zenuwen in de voet en het onderbeen het vaakst beschadigd raken en welke klachten daarbij passen.
In het kort
- Brandende pijn, tintelingen of een doof gevoel kunnen wijzen op zenuwschade.
- Een zenuw kan beschadigd raken door een ongeval, operatie of langdurige beknelling.
- De plaats van de klachten geeft vaak aanwijzingen welke zenuw is aangedaan.
- Met lichamelijk onderzoek en beeldvorming kan de oorzaak meestal worden vastgesteld.
- De behandeling hangt af van de oorzaak, de ernst van de klachten en de aangedane zenuw.
Op deze pagina
Wat is zenuwschade?
In de voet en het onderbeen lopen veel zenuwen. Sommige zenuwen geven gevoel door. Daardoor voelt u bijvoorbeeld aanraking, druk, warmte, kou en pijn. Andere zenuwen sturen de spieren aan. Daardoor kunt u uw voet, tenen en enkel bewegen.
Als een zenuw beschadigd raakt of bekneld zit, kunnen de signalen via die zenuw verstoord raken. Waar u de klachten voelt, helpt vaak om te bepalen welke zenuw erbij betrokken is. Ook het soort klacht geeft informatie. Tintelingen, een brandend gevoel, gevoelloosheid of uitstralende pijn passen vooral bij een zenuw die gevoel doorgeeft. Krachtsverlies of moeite met bewegen kan passen bij een zenuw die spieren aanstuurt. Welke klachten ontstaan, hangt dus af van de functie van de zenuw en van de plek waar de zenuw geïrriteerd, bekneld of beschadigd is.
De plek waar u klachten voelt, is niet altijd dezelfde plek als waar de zenuw geïrriteerd, bekneld of beschadigd is. Een zenuw loopt namelijk vanaf een hoger punt in het been naar de voet en tenen. Daardoor kan een probleem in het onderbeen bijvoorbeeld klachten geven op de voetrug of in de tenen. Daarom kijken we niet alleen naar waar u pijn, tintelingen of gevoelloosheid voelt, maar ook naar het gebied waar de zenuw loopt en welke functie die zenuw heeft.
Hoe herkent u zenuwschade in de voet of het onderbeen?
De klachten van zenuwschade verschillen per zenuw en per plaats van de beschadiging. Sommige mensen hebben vooral een brandende of stekende pijn, terwijl anderen juist tintelingen, een doof gevoel of spierzwakte ervaren. De klachten kunnen voortdurend aanwezig zijn of juist optreden tijdens lopen, sporten of het dragen van schoenen.
Veelvoorkomende symptomen van zenuwschade
- Brandende, stekende of uitstralende pijn.
- Tintelingen of een doof gevoel in voet of onderbeen.
- Overgevoeligheid van de huid bij aanraking.
- Verminderde spierkracht of een klapvoet.
- Klachten die toenemen tijdens lopen, lang staan of het dragen van schoenen.
- Nachtelijke pijn of tintelingen.
Brandende of stekende pijn
Zenuwpijn voelt vaak anders dan spier- of gewrichtspijn. Veel mensen omschrijven de pijn als brandend, stekend, elektrisch of scherp. De pijn zit soms precies op de plaats van de beschadigde zenuw, maar kan ook uitstralen naar een ander deel van de voet of het onderbeen. Afhankelijk van de aangedane zenuw kunnen de klachten bijvoorbeeld voorkomen aan de bovenkant van de voet, de buitenzijde van de enkel of de binnenzijde van het onderbeen.
Bij sommige zenuwen neemt de pijn toe tijdens lopen, hardlopen, lang staan of wanneer de zenuw onder druk komt te staan door schoenen of een bepaalde houding van de voet.
Tintelingen of een doof gevoel
Een beschadigde zenuw kan de prikkelgeleiding verstoren. Hierdoor kunnen tintelingen ontstaan, maar ook een verminderd gevoel of een volledig doof gevoel van een deel van de voet of het onderbeen. Sommige mensen hebben juist een overgevoelige huid, waarbij zelfs een lichte aanraking van een sok of dekbed al pijnlijk is.
Doordat de zenuw signalen niet goed meer doorgeeft, kunnen ook balansproblemen ontstaan. Dit merkt u bijvoorbeeld tijdens wandelen op ongelijke ondergrond.
Spierzwakte en een klapvoet
Niet alle zenuwen verzorgen alleen het gevoel. Sommige zenuwen sturen ook spieren aan. Wanneer zo'n motorische zenuw beschadigd raakt, kan spierzwakte ontstaan. In ernstige gevallen lukt het niet meer om de voet goed op te tillen tijdens het lopen. Dit wordt een klapvoet genoemd.
Een klapvoet kan ontstaan door beschadiging van de nervus peroneus communis, maar kan ook andere oorzaken hebben. Daarom is aanvullend onderzoek belangrijk om vast te stellen waar het krachtsverlies vandaan komt.
Wanneer worden de klachten erger?
Veel zenuwklachten nemen toe wanneer de zenuw extra onder spanning staat. Dit gebeurt bijvoorbeeld tijdens langdurig lopen, sporten of lang staan. Ook druk van schoenen, een brace of littekenweefsel kan de klachten verergeren. Sommige mensen ervaren juist vooral 's nachts meer pijn, omdat de stand van de voet tijdens het slapen extra rek op bepaalde zenuwen geeft.
Niet iedere zenuwpijn heeft dezelfde oorzaak
Klachten zoals brandende pijn, tintelingen of een doof gevoel kunnen verschillende oorzaken hebben. Zo kunnen ook een tarsaal tunnelsyndroom, een Mortons neuroom of een tarsal boss vergelijkbare klachten geven. Een zorgvuldig onderzoek is daarom belangrijk om vast te stellen welke zenuw daadwerkelijk is aangedaan.
Hoe ontstaat zenuwschade in de voet of het onderbeen?
Zenuwschade ontstaat wanneer een zenuw beschadigd raakt of langdurig onder druk staat. Dit kan plotseling gebeuren, bijvoorbeeld na een ongeluk of operatie, maar ook geleidelijk door overbelasting, littekenvorming of een beknelling. Welke klachten ontstaan hangt af van de plaats en de ernst van de beschadiging.
| Oorzaak | Toelichting |
|---|---|
| Ongeval of sportletsel | Bij een enkelverzwikking, botbreuk of ander trauma kan een zenuw uitrekken, kneuzen of scheuren. |
| Operatie | Tijdens een operatie aan de voet, enkel of knie kan een zenuw geïrriteerd of beschadigd raken. Ook littekenweefsel kan later klachten veroorzaken. |
| Beknelling | Een zenuw kan bekneld raken door pezen, spieren, bindweefsel, een zwelling of langdurige druk van buitenaf. |
| Neuroom | Na een beschadiging kan een zenuw verdikken, waardoor een pijnlijk neuroom ontstaat. |
| Dubbele beknelling (Double Crush) | Soms is een zenuw op meerdere plaatsen geïrriteerd, waardoor de klachten elkaar versterken. |
| Overige oorzaken | Onder andere diabetes, bepaalde neurologische aandoeningen of langdurige druk op een zenuw kunnen zenuwschade veroorzaken. |
Een beknelde zenuw is niet altijd blijvend beschadigd
Wanneer een zenuw tijdelijk onder druk staat, hoeft er niet direct sprake te zijn van blijvende zenuwschade. Als de oorzaak op tijd wordt weggenomen, kunnen de klachten volledig herstellen. Bij langdurige of ernstige beknelling neemt de kans op blijvende schade toe.
Hoe wordt zenuwschade vastgesteld?
Omdat klachten van zenuwschade sterk kunnen lijken op pees-, spier- of gewrichtsklachten, is een zorgvuldig onderzoek belangrijk. De specialist kijkt niet alleen naar de plaats van de pijn, maar onderzoekt ook het gevoel, de spierkracht en het verloop van de zenuwen in het onderbeen en de voet.
Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek
Het onderzoek begint met een uitgebreid gesprek over uw klachten. Daarna onderzoekt de specialist onder andere het gevoel in de huid, de spierkracht, reflexen en de plaatsen waar een zenuw mogelijk bekneld raakt. Vaak geeft de combinatie van uw klachten en het lichamelijk onderzoek al een goede indruk van welke zenuw is aangedaan.
Echografie
Met echografie kunnen oppervlakkig gelegen zenuwen zichtbaar worden gemaakt. De specialist kan beoordelen of een zenuw verdikt is, bekneld raakt of omgeven wordt door littekenweefsel. Daarnaast kunnen ook omliggende pezen, spieren en gewrichten worden onderzocht.
EMG (zenuwgeleidingsonderzoek)
Wanneer meer informatie nodig is over de werking van een zenuw, kan een EMG worden uitgevoerd. Hierbij wordt gemeten hoe goed elektrische signalen door de zenuw worden geleid. Dit onderzoek helpt om de ernst en de locatie van een zenuwbeschadiging beter in kaart te brengen.
MRI
Een MRI-scan is niet altijd noodzakelijk, maar kan worden ingezet wanneer een dieper gelegen beknelling of andere afwijking wordt vermoed. Hiermee kunnen naast zenuwen ook spieren, pezen en andere weefsels uitgebreid worden beoordeeld.
De juiste diagnose is bepalend voor de behandeling
Zenuwpijn kan verschillende oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk om eerst vast te stellen welke zenuw is aangedaan en waardoor de klachten worden veroorzaakt. Pas daarna kan worden bepaald welke behandeling het meest geschikt is.
Welke zenuw is waarschijnlijk aangedaan?
De plaats van uw klachten geeft vaak een eerste aanwijzing welke zenuw mogelijk is beschadigd of bekneld. Toch is de locatie van de pijn alleen niet voldoende om een diagnose te stellen. Verschillende zenuwen kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken en soms bevindt de beschadiging zich op een andere plek dan waar u de pijn voelt.
| Plaats van de klachten | Mogelijke zenuw |
|---|---|
| Bovenkant van de voet of tussen de eerste twee tenen | Nervus peroneus profundus |
| Buitenzijde van de voet of enkel | Nervus suralis |
| Buitenzijde van het onderbeen | Nervus peroneus superficialis |
| Binnenzijde van het onderbeen of de enkel | Nervus saphenus |
| Moeite met het optillen van de voet, ook wel een klapvoet | Nervus peroneus communis |
Belangrijk om te weten
De locatie van de pijn geeft slechts een eerste indruk. Alleen een specialist kan vaststellen welke zenuw daadwerkelijk is aangedaan en waardoor de klachten worden veroorzaakt.
Nervus peroneus communis
De nervus peroneus communis loopt aan de buitenzijde van de knie en is gevoelig voor druk of een ongeval. Wanneer deze zenuw beschadigd raakt, kunnen tintelingen, een doof gevoel en spierzwakte ontstaan aan de voorzijde van het onderbeen en de bovenkant van de voet. In ernstige gevallen ontstaat een klapvoet, waardoor het moeilijk wordt om de voet tijdens het lopen goed op te tillen.
Lees via de onderstaande knop meer over de symptomen, diagnose en oorzaken van een beschadiging van de nervus peroneus communis.
Nervus peroneus superficialis
Deze zenuw verzorgt het gevoel aan de buitenzijde van het onderbeen en een groot deel van de voetrug. Een beknelling kan een brandende pijn, tintelingen of een doof gevoel veroorzaken. De klachten nemen vaak toe tijdens wandelen, sporten of langdurig staan.
Lees via de onderstaande knop meer over de symptomen, diagnose en oorzaken van een beschadiging van de nervus peroneus superficialis.
Nervus peroneus profundus
De nervus peroneus profundus loopt over de voetrug richting de eerste twee tenen. Beknelling van deze zenuw veroorzaakt vaak pijn boven op de voet of tussen de grote en tweede teen. Druk van schoenen of een benige verdikking op de wreef kan de klachten verergeren.
Lees via de onderstaande knop meer over de symptomen, diagnose en oorzaken van een beschadiging van de nervus peroneus profundus.
Nervus suralis
De nervus suralis loopt langs de buitenzijde van het onderbeen naar de buitenkant van de voet. Klachten bestaan vaak uit brandende pijn, tintelingen of een doof gevoel aan de buitenzijde van de enkel en voet. De zenuw kan beschadigd raken door een ongeval, een operatie of littekenvorming.
Lees via de onderstaande knop meer over de symptomen, diagnose en oorzaken van een beschadiging van de nervus suralis.
Nervus saphenus
De nervus saphenus verzorgt het gevoel aan de binnenzijde van het onderbeen en de enkel. Wanneer deze zenuw geïrriteerd raakt, kunnen pijn, tintelingen of een veranderd gevoel ontstaan aan de binnenkant van het onderbeen. De klachten ontstaan regelmatig na een operatie of direct letsel.
Lees via de onderstaande knop meer over de symptomen, diagnose en oorzaken van een beschadiging van de nervus saphenus.
Behandeling van zenuwschade in de voet of het onderbeen
De behandeling van zenuwschade hangt af van de oorzaak, de ernst van de klachten en de aangedane zenuw. Bij een tijdelijke irritatie of lichte beknelling kunnen de klachten vaak verminderen zonder operatie. Wanneer een zenuw ernstig beschadigd is of langdurig bekneld blijft, kan een operatieve behandeling nodig zijn.
De behandeling is altijd maatwerk
Niet iedere beschadigde zenuw hoeft geopereerd te worden. De specialist kijkt onder andere naar de oorzaak van de zenuwschade, de duur van de klachten, de ernst van het krachtsverlies en de kans op spontaan herstel.
In veel gevallen wordt eerst gekozen voor een niet-operatieve behandeling. Alleen wanneer deze onvoldoende resultaat geeft of sprake is van ernstige zenuwschade, wordt een operatie overwogen.
Niet-operatieve behandelingen
Bij veel patiënten kan een operatie worden voorkomen. Het doel van een niet-operatieve behandeling is om de druk op de zenuw te verminderen, de pijn te verlichten en het herstel van de zenuw zoveel mogelijk te ondersteunen.
Rust en het verminderen van belasting
Wanneer de zenuw geïrriteerd is door overbelasting of langdurige druk, kan het tijdelijk aanpassen van uw activiteiten voldoende zijn om de klachten te laten afnemen. Soms wordt geadviseerd om bepaalde sporten tijdelijk te verminderen of schoenen aan te passen.
Fysiotherapie
Een fysiotherapeut kan helpen om de beweeglijkheid van gewrichten te verbeteren, spieren sterker te maken en de belasting van de zenuw te verminderen. Ook zenuwmobilisaties kunnen onderdeel zijn van de behandeling.
Brace of hulpmiddelen
Bij krachtsverlies of een klapvoet kan een brace of orthese helpen om het looppatroon te verbeteren en het risico op vallen te verkleinen.
Medicatie
Bij zenuwpijn kunnen medicijnen worden voorgeschreven die specifiek gericht zijn op het verminderen van zenuwpijn. Gewone pijnstillers zijn hierbij vaak minder effectief.
Injecties of een zenuwblokkade
In sommige situaties kan een injectie of zenuwblokkade worden toegepast om de pijn tijdelijk te verminderen of om de diagnose verder te ondersteunen.
Herstel vraagt tijd
Ook wanneer de oorzaak succesvol wordt behandeld, kan het enkele maanden duren voordat tintelingen, een doof gevoel of spierzwakte afnemen. Lees verderop meer over het herstel van zenuwschade.
Operatieve behandelingen
Wanneer een zenuw ernstig beschadigd is of langdurig bekneld blijft, kan een operatie noodzakelijk zijn. Welke ingreep wordt uitgevoerd, hangt af van de oorzaak en de plaats van de beschadiging.
Neurolyse
Bij een neurolyse wordt de zenuw vrijgemaakt van littekenweefsel of ander weefsel dat de zenuw onder druk zet. Hierdoor krijgt de zenuw weer meer ruimte.
Decompressie
Wanneer een zenuw bekneld raakt in een nauwe doorgang, kan deze operatief worden vrijgelegd. Hierdoor neemt de druk op de zenuw af en krijgen de zenuwvezels de kans om te herstellen.
Herstel van een beschadigde zenuw
Bij een doorgesneden of ernstig beschadigde zenuw kan geprobeerd worden de zenuw direct te herstellen of gebruik te maken van een zenuwtransplantaat. Dit gebeurt vooral bij ernstige letsels.
Peestransfer
Wanneer een zenuw niet meer voldoende herstelt en blijvende spieruitval ontstaat, kan soms een peestransfer worden uitgevoerd. Hierbij neemt een andere pees de functie van de uitgevallen spier gedeeltelijk over.
Een operatie is niet altijd noodzakelijk
Veel patiënten herstellen goed met een niet-operatieve behandeling. Een operatie wordt meestal pas overwogen wanneer de klachten ernstig zijn, langer aanhouden of wanneer sprake is van toenemend krachtsverlies.
De keuze voor een operatie wordt altijd zorgvuldig afgewogen en afgestemd op uw persoonlijke situatie.
Herstel van zenuwschade
Het herstel van zenuwschade verschilt sterk per persoon. Dit hangt onder andere af van de oorzaak, de ernst van de beschadiging, de duur van de klachten en de behandeling die wordt uitgevoerd. Een lichte beknelling kan binnen enkele weken herstellen, terwijl het herstel van een ernstig beschadigde zenuw maanden tot soms meer dan een jaar kan duren.
Zenuwen herstellen langzaam. Daardoor verdwijnen klachten zoals tintelingen, een doof gevoel of spierzwakte meestal niet van de ene op de andere dag. Ook wanneer de oorzaak van de zenuwschade is weggenomen, heeft de zenuw tijd nodig om te herstellen.
Wanneer is de kans op herstel het grootst?
Hoe eerder de oorzaak van de zenuwschade wordt behandeld, hoe groter de kans op herstel. Langdurige beknelling of ernstige beschadiging kan leiden tot blijvende klachten.
Blijven uw klachten toenemen of ontstaat krachtsverlies? Neem dan altijd contact op met een specialist.
Wanneer is het verstandig een specialist te raadplegen?
Niet iedere tinteling of zenuwpijn betekent dat sprake is van blijvende zenuwschade. Toch is het verstandig om uw klachten te laten beoordelen wanneer deze langer aanhouden of verergeren.
Neem contact op wanneer u:
- langer dan enkele weken tintelingen of een doof gevoel heeft;
- brandende of uitstralende pijn ervaart die niet vermindert;
- steeds minder kracht in uw voet of enkel krijgt;
- uw voet niet meer goed kunt optillen (klapvoet);
- klachten ontwikkelt na een operatie of een ongeval;
- twijfelt over de oorzaak van uw klachten.
Op zoek naar een specialist?
Een juiste diagnose is belangrijk om de meest geschikte behandeling te kiezen. Via Voet- en enkelklacht vindt u een aangesloten specialist die uw klachten kan beoordelen.
Veelgestelde vragen over zenuwschade in de voet en het onderbeen
Kan zenuwschade vanzelf herstellen?
Ja, een lichte zenuwbeschadiging of tijdelijke beknelling kan vanzelf herstellen. Dit herstel verloopt vaak langzaam en kan enkele weken tot maanden duren. Wanneer sprake is van een ernstige beschadiging of langdurige beknelling is soms een operatie nodig.
Hoe voelt zenuwpijn in de voet?
Zenuwpijn wordt vaak omschreven als brandend, stekend, elektrisch of uitstralend. Daarnaast kunnen tintelingen, een doof gevoel of overgevoeligheid van de huid optreden.
Hoe lang duurt het herstel van zenuwschade?
Dat hangt af van de oorzaak en de ernst van de beschadiging. Sommige zenuwen herstellen binnen enkele weken, terwijl ernstig zenuwletsel maanden of langer nodig heeft om te herstellen.
Kan een beknelde zenuw tintelingen veroorzaken?
Ja. Tintelingen, een doof gevoel en brandende pijn zijn veelvoorkomende klachten bij een beknelde zenuw.
Wanneer is een operatie nodig?
Een operatie wordt meestal alleen overwogen wanneer sprake is van ernstige zenuwschade, blijvend krachtsverlies of wanneer een niet-operatieve behandeling onvoldoende resultaat geeft.
Welke specialist behandelt zenuwschade in de voet of het onderbeen?
Afhankelijk van de oorzaak kunnen verschillende specialisten betrokken zijn bij de behandeling van zenuwschade. Via Voet- en enkelklacht vindt u een aangesloten specialist die uw klachten kan beoordelen en een passende behandeling kan adviseren.
Kan zenuwschade blijvend zijn?
Ja. Wanneer een zenuw ernstig beschadigd raakt of langdurig bekneld blijft, kan blijvende zenuwschade ontstaan. Hoe eerder de oorzaak wordt behandeld, hoe groter de kans op herstel.
Wat is het verschil tussen een beknelde zenuw en zenuwschade?
Een beknelde zenuw is een mogelijke oorzaak van zenuwschade. Bij een tijdelijke beknelling herstelt de zenuw vaak volledig. Wanneer de druk langdurig aanwezig blijft of de zenuw ernstig beschadigd raakt, kan blijvende zenuwschade ontstaan.
Kun je sporten met zenuwschade?
Dat hangt af van de oorzaak en de ernst van de klachten. In sommige gevallen is bewegen juist goed voor het herstel, terwijl bij andere vormen van zenuwschade tijdelijke rust of aanpassing van activiteiten wordt geadviseerd. Een specialist kan u hierover persoonlijk adviseren.
Facebook