Slijmbeursontsteking bij de hiel

Wat is een slijmbeursontsteking bij de hiel en achillespees?

Een slijmbeurs is een met vocht gevuld zakje dat ervoor zorgt dat weefselstructuren langs elkaar kunnen glijden. Slijmbeurzen bevinden zich op veel plaatsen in het lichaam, ook tussen pezen of spieren en bot. Het medische woord voor slijmbeurs is bursa. Bij een ontsteking wordt daar -itis aan toegevoegd: een slijmbeursontsteking wordt bursitis genoemd.

In de voet en enkel zitten veel slijmbeurzen. Bekende slijmbeurzen liggen bij de achillespees, aan de achterkant van de hiel. Achter op de hiel bevinden zich twee slijmbeurzen en onder het hielbeen nog één.

De diepe slijmbeurs ligt tussen het hielbeen en de achillespees. De oppervlakkige slijmbeurs ligt tussen de huid en de achillespees. Bij een slijmbeursontsteking bij de hiel ontstaat een bult op de hiel. Die bult kan zacht zijn, maar ook zo hard aanvoelen als bot.

De rode plek in deze tekening is de oppervlakkige slijmbeurs(ontsteking), die zich tussen de huid en de achillespees bevindt.

De rode plek in deze tekening is de diepe slijmbeurs(ontsteking), die zich tussen de Achillespees en het hielbeen bevindt.

Welke klachten geeft een slijmbeursontsteking achter op de hiel?

Pijn, zwelling en een zachte of harde bult

De belangrijkste klachten zijn pijn en zwelling. De verdikte slijmbeurs veroorzaakt een bult achter op de hiel, die vaak klachten geeft bij het dragen van dichte schoenen. De pijn is vaak stekend en het hevigst bij het opstaan in de ochtend of na rust. Ook na een dag lopen of sporten kan de pijn verergeren.

Een diepe slijmbeursontsteking kan over een groter gebied pijn doen dan een oppervlakkige slijmbeursontsteking. De pijn zit niet alleen achter de hiel, aan de binnen- en buitenkant, maar kan ook uitstralen naar de kuit.

Hoe lang kunnen de klachten duren?

Meestal geneest een slijmbeursontsteking vanzelf binnen enkele weken als de uitlokkende factoren kunnen worden weggenomen. Blijven ondanks deze maatregelen pijn en zwelling bestaan, dan zijn verdere maatregelen nodig, zoals verdere schoen- of sportaanpassingen.

Als de klachten al meer dan een half jaar bestaan, wordt dit een chronische slijmbeursontsteking genoemd en is professionele behandeling aan te raden.

Hoe ontstaat een slijmbeursontsteking bij de hiel?

De oppervlakkige slijmbeurs

De oppervlakkige slijmbeurs tussen de huid en de achillespees kan geïrriteerd raken door te veel wrijving van de hiel tegen de schoen. Doordat de slijmbeurs zich met vocht vult, ontstaat een zichtbare, pijnlijke knobbel achter op de hiel. Deze bult voelt eerst nog zacht aan, maar kan al na enkele dagen zo hard aanvoelen als bot.

De diepe slijmbeurs

De diepe slijmbeurs tussen de achillespees en het hielbeen kan geïrriteerd raken wanneer deze steeds klem komt te zitten tussen het bot en de pees. De oorzaak kan een iets uitstekend hielbeen zijn, dat tegen de achillespees aandrukt. Ook overtrainde atleten kunnen dit probleem ontwikkelen, evenals vrouwen die langdurig op hoge hakken hebben gelopen en ineens platte schoenen gaan dragen.

De klachten ontstaan meestal bij mensen tussen de 30 en 60 jaar, vooral bij mensen die sporten waarbij veel wordt gesprongen en gerend. Ook schoenen die onder de hiel wegzakken kunnen de diepe slijmbeurs irriteren en doen ontsteken, vooral als er veel op deze schoenen wordt gelopen.

Hoe onderzoekt de arts een slijmbeursontsteking bij de hiel?

De arts kan de slijmbeursontsteking soms voelen. Met een echo kan de arts onderzoeken of de diepe of de oppervlakkige slijmbeurs ontstoken is, of allebei. Op een röntgenfoto zijn alleen botten zichtbaar; een ontstoken of geïrriteerde slijmbeurs bij de hiel is daarop niet te zien.

Soms wordt een slijmbeursontsteking aan de achterzijde van de hiel verward met een pijnlijke aanhechting van de achillespees op het bot.

De rechter hiel heeft de zwelling aan de achterzijde van de voet, de linker voet heeft een normale contour.

Welke behandeling helpt bij een slijmbeursontsteking bij de hiel?

Een slijmbeursontsteking bij de hiel is in bijna alle gevallen heel goed te behandelen zonder operatie. Welke behandeling het beste is, hangt onder andere af van de slijmbeurs die geïrriteerd is: de diepe of de oppervlakkige. Ook is van belang hoe lang de slijmbeurs en de omliggende weefsels geïrriteerd zijn.

Verschil tussen de oppervlakkige en diepe slijmbeurs

Bij een oppervlakkige slijmbeursontsteking is het belangrijk de druk of wrijving op de pijnlijke plek weg te nemen. Meestal zijn de schoenen of werkschoenen de boosdoener. Het kan al goed helpen als er twee tot drie weken geen druk meer op de hiel komt, bijvoorbeeld door schoenen met een open hiel te dragen. Kies geen volkomen platte schoenen: de hak moet iets hoger zijn dan de zool onder de voorvoet. Bij een dichte schoen is het belangrijk dat de hiel niet slipt.

Bij een diepe slijmbeursontsteking gelden deze maatregelen ook, maar is daarnaast meer behandeling nodig. Hieronder vindt u de verschillende mogelijkheden.

De behandelmogelijkheden zijn schoenaanpassing, rust en sportaanpassing, onderbeenloopgips, therapiesokken en een injectie met bijnierschorshormoon.

Wat kunt u zelf doen tegen de klachten?

Rust, wandelen, sport en werk aanpassen

Begin met het tijdelijk verminderen of zelfs stoppen van de activiteiten die de pijn veroorzaken of hebben verergerd. Dit kan betekenen dat u enkele weken stopt met sporten waarbij grote krachten op de hiel terechtkomen.

Voorbeelden zijn voetbal, tennis, steps en volleybal. Ook aanpassing van uw werkzaamheden kan nodig zijn. Soms kan een ergotherapeut helpen om de werkplek beter in te richten voor iemand met een slijmbeursontsteking bij de hiel.

Welke schoenen en schoenaanpassingen kunnen helpen?

Open hiel of een zachte hielvoering

Het is belangrijk dat de slijmbeurs niet tegen de hielpartij van de schoen schuurt en dat de rand van een dichte hiel niet op de slijmbeurs drukt. Er zijn schoenen met een open hiel voor zowel mannen als vrouwen. Een alternatief is een gepolsterde hielpartij: een zachte voering bij de hiel. Het beste is dat er helemaal niets op de slijmbeurs drukt, of dat de voering zo zacht is dat deze geen pijn veroorzaakt. Een hak die iets hoger is dan de zool onder de voorvoet kan helpen, vooral bij wat korte kuitspieren.

Voor schoenen met een open hiel kunt u zich oriënteren bij winkels van de PodoLinea-groep of andere schoenspeciaalzaken voor advies op maat. Sportschoenen met een gepolsterd contrefort, een zachte hielpartij, zijn bij diverse sportwinkels verkrijgbaar. Ook hierbij is van belang dat de hak hoger is dan de zool onder de voorvoet: draag dus geen te platte schoenen.

Een hakstukje onder beide hielen

De hiel kan ook omhoog worden gebracht met een extra hakstukje, een talonette, in de schoen. Gebruik deze aan beide voeten om geen beenlengteverschil te veroorzaken. Het hakstukje moet van hard materiaal zijn: als de hiel op en neer veert, kan juist de oppervlakkige slijmbeurs geïrriteerd raken. Meestal is een dikte van 5 mm de maximale hoogte. Een hoger hakstukje drukt de voet gemakkelijker uit de schoen.

Aanpassing door een schoentechnicus of orthopedisch schoenmaker

Bij een erg korte kuitspier geeft een hakstukje soms onvoldoende verhoging. Dan kan de onderkant van de schoenhak worden verhoogd. Een schoentechnicus kan dit meestal eenvoudig en vrijwel onzichtbaar uitvoeren. Bij een ingewikkeldere aanpassing, bijvoorbeeld aan een veiligheidsschoen, kan dit beter als orthopedische voorziening aan confectieschoenen (OVAC) door een orthopedisch schoenmaker worden gedaan.

De schoen kan bij de zwelling achter op de hiel worden uitgeknobbeld, zodat ook in een dichte schoen de druk op de slijmbeurs wordt weggenomen. Een afwikkelbalk geeft de schoen een gemakkelijkere rolbeweging. Hierdoor vermindert de belasting van de achillespees en de slijmbeurs.

OVAC wordt gedeeltelijk vergoed door de zorgverzekering, informeer bij uw podoloog of podotherapeut naar de vergoedingsregels.

Hierboven ziet u links schoenen in originele staat en rechts schoenen die aangepast zijn met een OVAC met een afwikkelbalk.

Meer over aanpassingen aan uw eigen schoenen (OVAC)

Welke overige behandelingen zijn er zonder operatie?

Loopgips voor het onderbeen

Een actieve slijmbeursontsteking aan de achterkant van de hiel kan soms tot rust worden gebracht met twee tot vier weken onderbeengips. In overleg met uw arts kunt u met dit gips meestal wel lopen. Autorijden is niet toegestaan met niet-afneembaar gips.

Gips vermindert de beweging in het hielgebied en kan daardoor de pijn verlichten. Soms kan een walker worden gebruikt. Het voordeel daarvan is dat deze afneembaar is.

Immobilisatie met gips wordt uitsluitend toegepast bij mensen met ernstige pijnklachten.

Therapiesokken met een gellaag in de hiel

Er bestaan sokken met een ingebouwde gellaag in de hiel. De gellaag plakt een beetje aan de huid en absorbeert de wrijving. Dit kan soms een oplossing zijn in veiligheidsschoenen en werklaarzen, of wanneer schoenen met een dichte hiel niet te vermijden zijn. De gellaag zal over het algemeen wel snel slijten.

Twee voorbeelden van sokken met gellaag in de hiel.

Injectie met bijnierschorshormonen (corticosteroïden)

Bij een forse slijmbeursontsteking kan een injectie met een ontstekingsremmend middel worden gegeven: een corticosteroïd, ook wel bijnierschorshormoon genoemd.

Of een injectie zinvol en wenselijk is, beslist u in nauw overleg met uw arts. Na een injectie is het belangrijk niet te intensief te sporten, zodat de nabijgelegen achillespees niet te veel wordt belast.

Deze injecties hebben vaak een tijdelijk effect. Als de oorzaak van de klacht niet wordt weggenomen, kunnen de klachten na verloop van tijd terugkeren. Corticosteroïden remmen het zelfgenezend vermogen. Ook kan de huid op de injectieplaats dunner en kwetsbaarder worden.

Wat zijn corticosteroïdeninjecties en hoe worden ze toegediend?

Wanneer kan een operatie helpen?

Pas als alle niet-operatieve behandelingen hebben gefaald, kan een operatie worden overwogen.

Met een operatie kan de ontstoken slijmbeurs worden verwijderd. Dit is zelden nodig. Als dit gebeurt, wordt uitsluitend de diepe slijmbeurs tussen de pees en het hielbeen verwijderd, niet de oppervlakkige slijmbeurs direct onder de huid. Na verloop van tijd groeit er altijd weer een nieuwe slijmbeurs aan. Dit is een functionele aanpassing van het lichaam. De nieuwe slijmbeurs kan ook weer ontstoken raken.

Soms heeft het hielbeen een iets afwijkende vorm met een puntig uitsteeksel, een Haglundse exostose. Dit kan de diepe slijmbeurs irriteren door druk tussen de achillespees en het hielbeen. Tijdens een operatie kan dan niet alleen de slijmbeurs, maar ook het puntige uitsteeksel worden verwijderd. Zo kan worden voorkomen dat de nieuw gevormde slijmbeurs opnieuw ontstoken raakt.

Op de tekening ziet u in donkergrijs het botpuntje dat kan worden verwijderd om de druk tussen bot en pees te verminderen. De ingreep kan ook via een kijkoperatie worden uitgevoerd. De chirurg brengt een dun buisje met een camera in en bekijkt het gebied achter de achillespees op een videoscherm. Via extra snedes worden instrumenten ingebracht om te opereren.

Een ontstoken slijmbeurs kan goed met deze operatietechniek worden behandeld. De ingreep kan plaatsvinden met een ruggenprik of onder narcose.

Meer over de uitvoering van een kijkoperatie

Wat gebeurt er na de operatie?

Soms krijgt u na de operatie gips. De specialist bepaalt dit vaak tijdens de operatie, afhankelijk van de hoeveelheid bot die moet worden verwijderd. Meestal moet bij deze operatietechniek een deel van de aanhechting van de achillespees worden losgemaakt om voldoende bot te kunnen verwijderen. In dat geval kan worden gekozen voor zes weken onderbeengips, zodat de achillespees weer goed kan vastgroeien.

Hoe lang duurt de revalidatie na de operatie?

Het onderstaande schema is een globale indicatie. De werkelijke revalidatietijden kunnen sterk afwijken, afhankelijk van uw persoonlijke situatie, zoals leeftijd, werk, activiteitenniveau en eventuele complicaties. Overleg over de duur van eventueel ziekteverlof altijd met uw bedrijfsarts.

Welke complicaties kunnen na een operatie voorkomen?

Een complicatie betekent dat er een probleem is opgetreden tijdens of na een operatie, ondanks het feit dat de arts juist gehandeld heeft. Een complicatie is dus een niet verwijtbaar probleem, in tegenstelling tot een medische fout. Voor veel patiënten is het lastig een onderscheid te maken tussen een medische complicatie en een medische fout.

Helaas bestaan er geen operaties waarbij geen complicaties kunnen voorkomen, hoezeer de specialist hiervoor ook zijn of haar best doet. Hieronder vindt u een lijst met de meest voorkomende complicaties.

• Wondinfectie of wondgenezingsstoornissen;*
• Trombose.* Bij trombose ontstaat er een bloedpropje in het bloed. Deze kan in een kleiner bloedvat vast komen te zitten en het bloedvat afsluiten. Het bloed kan niet meer goed stromen en het lichaamsdeel (bijvoorbeeld het been) wordt dik of pijnlijk. Trombose kan ernstige gevolgen hebben wanneer het bloedpropje in de longen, het hart of de hersenen vast komt te zitten. Een deel van deze organen krijgt dan geen zuurstof en kan ernstig beschadigen. Om de kans op trombose zo klein mogelijk te maken, krijgt u zolang u gips heeft anti-trombose prikjes voorgeschreven;
• Doof gevoel of zenuwpijn rondom de achillespees door beschadigde huidzenuwtakjes. Een zenuwtakje kan ook vastgroeien in het littekenweefsel tijdens de genezing van de wond;
• Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS), in de volksmond ook wel Sudeckse dystrofie genoemd. Dit is een overdreven (pijn) reactie van het lichaam op de operatie;

* Betekent dat deze kans veel vaker voorkomt bij patiënten die roken.

Veelgestelde vragen over slijmbeursontsteking bij de hiel

Bronnen en verdieping

Bekijk de bestaande literatuurlijst bij deze voetklacht