Aandoeningen van de pees van de voorste scheenbeenspier

Wat is de pees van de voorste scheenbeenspier?

De voorste scheenbeenspier wordt ook wel de tibialis anterior genoemd. Deze spier bevindt zich aan de voor-buitenzijde van de kuit en loopt naar de voor-binnenzijde van de enkel. Vlak boven de enkel gaat de spier over in een pees. Deze tibialis anteriorpees verbindt de spier met het bot en hecht vast aan de binnenzijde van de middenvoet. Op het niveau van de enkel is de pees over het algemeen goed zichtbaar.

De voorste scheenbeenspier loopt aan de voor-buitenzijde van de kuit en gaat boven de enkel over in de tibialis anteriorpees.

Wat doet de voorste scheenbeenspier?

De tibialis anterior is de sterkste voetheffer van het lichaam. Door de spier aan te spannen kunt u de voet omhoog bewegen en naar binnen draaien. Deze bewegingen worden dorsiflexie en inversie genoemd.

Ook tijdens het lopen heeft de spier een belangrijke functie. Wanneer u uw voet op de grond zet, zorgt de voorste scheenbeenspier ervoor dat dit geleidelijk en gecontroleerd gebeurt. Wanneer de spier niet meer goed werkt, kan de voet tijdens het lopen met een klap op de grond terechtkomen. Daar komt de term ‘klapvoet’ vandaan.

De blauwe pijl geeft de beweging van de voet aan die door het aanspannen van de voorste scheenbeenspier wordt gemaakt.

Welke aandoeningen kunnen aan de tibialis anteriorpees ontstaan?

Pezen zijn van nature niet erg goed doorbloed. Daardoor kan het herstel van een peesblessure lang duren. Rond de pees van de voorste scheenbeenspier kunnen verschillende problemen ontstaan:

• de pees kan gedeeltelijk of volledig scheuren;
• de pees of peesschede kan ontstoken raken;
• het peesweefsel zelf kan beschadigd raken;
• weefsel rondom de pees kan klachten veroorzaken.

Hoewel deze aandoeningen allemaal rond dezelfde pees ontstaan, verschillen ze sterk van elkaar. Ook de behandeling is afhankelijk van het soort aandoening.

Gescheurde tibialis anteriorpees

Wanneer de tibialis anteriorpees al verzwakt is en vervolgens wordt overbelast, kunnen er kleine scheurtjes in de pees ontstaan. Uiteindelijk kan de pees gedeeltelijk of volledig scheuren. De pees kan van de aanhechting aan het bot afscheuren, maar een scheur kan ook midden in de pees ontstaan.

Bij een volledige scheur trekt de tibialis anterior spier het bovenste uiteinde van de afgescheurde pees naar boven. Hierdoor kunnen de twee peesuiteinden al snel ver uit elkaar komen te liggen.

De pees kan ook door een scherp letsel worden doorgesneden, bijvoorbeeld door glas. Zo'n letsel wordt niet altijd direct herkend.

Peesontsteking en andere aandoeningen van het peesweefsel

Er kunnen verschillende soorten aandoeningen van de tibialis anteriorpees en de bijbehorende peesschede ontstaan. De termen lijken op elkaar, maar beschrijven verschillende problemen:

Enthesitis

Enthesitis is een ontstekingsreactie op de plaats waar de pees aan het bot vastzit.

Tendinitis

Tendinitis is een ontsteking van de pees.

Tendinopathie

Bij een tendinopathie is het peesweefsel beschadigd. Dit geeft vaak een verdikking van de pees.

Tenosynovitis

Tenosynovitis is een ontsteking van de peesschede. De peesschede is een soort kokertje waarin de pees heen en weer glijdt. De peesschede beschermt de pees en houdt deze vochtig.

Problemen rondom de tibialis anteriorpees

Pijn rond de tibialis anteriorpees hoeft niet altijd uit de pees zelf te komen. Ook structuren rondom de pees kunnen pijnklachten veroorzaken.

Zo kunnen slijmbeurzen tussen de pees en de huid of tussen de pees en het onderliggende bot geïrriteerd raken. Dit wordt een slijmbeursontsteking genoemd. Ook het stevige bandje dat de pees tegen de voorzijde van de enkel houdt, het retinaculum, kan pijnklachten veroorzaken.

Met lichamelijk onderzoek en echo-onderzoek kan vaak worden beoordeeld of de klachten uit de pees zelf komen of uit het weefsel rondom de pees.

Hoe ontstaan aandoeningen van de tibialis anteriorpees?

De oorzaken verschillen sterk per aandoening. Een ontsteking of tendinopathie van de tibialis anteriorpees ontstaat bijvoorbeeld meestal op een andere manier dan een peesscheur. Bij mensen met een tendinitis van de tibialis anteriorpees treedt maar heel zelden een ruptuur op. Ook problemen van het weefsel rondom de pees hebben weer andere oorzaken.

Een peesontsteking van de tibialis anterior wordt meestal gezien bij vrouwen van middelbare leeftijd. Een gescheurde pees met een klapvoet wordt juist vaker gezien bij mannen van 60 tot 70 jaar. In de weken voordat de pees scheurt, zijn de pees en het gebied eromheen meestal wat pijnlijk. Soms ontstaat een scheur nadat ter plaatse een injectie met corticosteroïden is gegeven vanwege langer bestaande pijnklachten rondom de pees.

Hieronder leest u meer over de oorzaken van de verschillende aandoeningen:

• Oorzaken van een gescheurde tibialis anteriorpees
• Oorzaken van een ontstoken of beschadigde tibialis anteriorpees
• Oorzaken van problemen rondom de pees

Oorzaken van een gescheurde tibialis anteriorpees

Een verouderde of degeneratieve tibialis anteriorpees kan scheuren door een onverwachte beweging. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens het sporten of bij het missen van een trede van de trap.

Mensen met chronische aandoeningen zoals reumatoïde artritis, suikerziekte of jicht hebben een grotere kans op een peesscheur. Ook bepaalde geneesmiddelen kunnen de pees verzwakken, zoals prednison, bepaalde antibiotica uit de groep fluoroquinolonen en injecties met corticosteroïden.

Bij jonge mensen kan de pees scheuren wanneer er extreem veel kracht op komt te staan. De pees kan ook worden doorgesneden wanneer een scherp voorwerp op de voet valt. Zo'n doorsnijding wordt niet altijd direct na het ongeval herkend.

Oorzaken van een ontstoken of beschadigde tibialis anteriorpees

Veroudering

Peesontstekingen ontstaan over het algemeen door overbelasting, maar ook leeftijd en overgewicht spelen een belangrijke rol. Peesontstekingen ontstaan vaak pas na het 40ste levensjaar. De kwaliteit van het peesweefsel gaat met de leeftijd achteruit, terwijl de belasting door bijvoorbeeld het lichaamsgewicht juist kan toenemen.

Een veelgebruikte uitdrukking hierbij is: ‘de ambitie was groter dan de conditie’.

Overbelasting

Ook bij jongere mensen kunnen de pees en peesschede overbelast raken. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een sporter plotseling veel meer gaat trainen.

De tibialis anteriorpees wordt opgerekt wanneer u de voet naar beneden beweegt. Daardoor is bij bepaalde sporten het risico op overbelasting groter. Een voorbeeld is hardlopen op geaccidenteerd terrein. Omhoog lopen vraagt veel activiteit van de pees om de voet op te tillen. Bij omlaag lopen wordt de tibialis anteriorpees uitgerekt door de stand van de voet, terwijl de spier tegelijkertijd wordt aangespannen. Dit wordt excentrische activiteit genoemd.

Ook gevechtssporten waarbij veel met een gestrekte voet wordt geschopt en voetbal kunnen belastend zijn voor de tibialis anteriorpees.

Hoge hakken

Het dragen van hoge hakken vraagt meer spierarbeid van zowel de spieren aan de achterkant als aan de voorkant van de kuit. Bij het dragen van hoge hakken staat de tibialis anteriorpees bovendien meer op spanning. Hierdoor kan de pees eerder geïrriteerd raken.

Druk van buitenaf of vanuit de enkel

Voortdurende druk op de pees door bijvoorbeeld scheenbeschermers of de rand van een halfhoge schoen kan pijnklachten en peesontstekingen veroorzaken.

Bij mensen die eerder zijn geopereerd in het gebied van de tibialis anteriorpees kunnen een plaat of schroeven de pees irriteren. Een voorbeeld hiervan is een TMT-I-artrodese. Wanneer deze materialen de aanhechting van de pees irriteren, veroorzaakt dit een enthesitis.

Bij deze patiënte zorgt het metalen plaatje voor irritatie van de tibialis anteriorpees. Het plaatje bevindt zich precies op de plaats waar de pees aan het bot vastzit.

Oorzaken van problemen rondom de tibialis anteriorpees

Schade aan het retinaculum

Over de voorzijde van de enkel loopt een stevige band die de pezen op hun plaats houdt. Deze band wordt het retinaculum genoemd.

Het retinaculum kan door een letsel beschadigd of verdikt raken. Hierdoor kan extra druk ontstaan op de structuren die onder deze band lopen, waaronder pezen en zenuwen. Omdat deze structuren dicht bij de tibialis anteriorpees liggen, kan het lijken alsof de pijn uit de pees zelf komt.

De rode band geeft aan waar het retinaculum aan de voorzijde van de enkel loopt.

Slijmbeursontsteking

Op plaatsen in het lichaam waar structuren langs elkaar bewegen en wrijving ontstaat, bevinden zich slijmbeurzen. Deze zorgen ervoor dat bijvoorbeeld een pees en bot gemakkelijker langs elkaar kunnen glijden.

Een slijmbeurs is een glad, plat zakje met een kleine hoeveelheid vocht. Wanneer de slijmbeurs ontstoken raakt, kan er meer vocht in ontstaan. De slijmbeurs wordt dan dikker en pijnlijk. Deze vochtophoping is met echografisch onderzoek goed zichtbaar.

Welke klachten geven aandoeningen van de tibialis anteriorpees?

De klachten hangen af van het soort aandoening. Een gescheurde tibialis anteriorpees geeft andere klachten dan een ontstoken of beschadigde pees. Ook structuren rondom de pees kunnen pijn veroorzaken.

Hieronder leest u meer over de verschillende klachten:

• Klachten van een gescheurde tibialis anteriorpees
• Klachten van een ontstoken tibialis anteriorpees
• Klachten door problemen rondom de pees

Klachten van een gescheurde tibialis anteriorpees

Een volledige scheur van de tibialis anteriorpees komt niet vaak voor. Daardoor wordt de aandoening soms niet direct herkend en kan het weken of maanden duren voordat de diagnose wordt gesteld.

Voordat de pees scheurt, is deze meestal al verzwakt. Dit kan voor een deel het gevolg zijn van het natuurlijke verouderingsproces en kan gepaard gaan met pijnklachten van de pees.

De meeste mensen kunnen zich het moment waarop de pees scheurt nog goed herinneren. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens het sporten of bij een abrupte beweging van de voet of enkel. Het gevoel kan lijken op het moment waarop iemand ‘door de enkel gaat’.

Klapvoet door een gescheurde pees

De tibialis anteriorpees zorgt ervoor dat u de voet omhoog kunt trekken. Wanneer de pees niet meer functioneert doordat deze volledig is gescheurd, kan de voet tijdens het lopen naar beneden vallen. Dit wordt een klapvoet genoemd.

Om tijdens het lopen niet over de voet te struikelen, moet de knie verder worden opgetrokken dan normaal. Het extra hoog optillen van het been tijdens het lopen wordt een hanentred genoemd.

Andere spieren nemen de functie gedeeltelijk over

Niet iedereen met een gescheurde tibialis anteriorpees merkt het krachtverlies direct op. De spieren die de tenen omhoog trekken kunnen proberen de functie van de tibialis anterior over te nemen. Hierdoor lukt het soms nog enigszins om de voet op te tillen. Dit wordt ‘recruitment’ genoemd.

Doordat de teenstrekkers extra hard moeten werken, kunnen de tenen na verloop van tijd wat krommer gaan staan.

De spieren die de tenen omhoog bewegen proberen de functie van de voorste scheenbeenspier over te nemen en de voet te heffen. Hierdoor kunnen de tenen na verloop van tijd wat krommer gaan staan.

Veranderingen bij een langer bestaande peesscheur

Wanneer de tibialis anteriorpees langere tijd gescheurd is, kan de middenvoet wat gaan inzakken en kan een lichte platvoet ontstaan. Ook raakt de balans tussen de voorste en achterste kuitspieren verstoord. Hierdoor kan de achterste kuitspier wat korter worden.

Klachten van een ontstoken tibialis anteriorpees

De eerste klachten ontstaan meestal geleidelijk. Vaak is er pijn en irritatie aan de voorzijde en binnenzijde van de enkel. In het begin ontstaat de pijn vooral na een flinke inspanning en neemt deze bij rust weer af.

Het gebied rond de pees kan wat gezwollen zijn en de enkel kan vooral in de ochtend stijf aanvoelen. De pijn en zwelling stralen uit naar de binnenzijde van de middenvoet, waar de tibialis anteriorpees aan het bot vastzit.

Pijn bij het aanspannen van de pees

De pijn wordt erger wanneer de tibialis anteriorpees wordt aangespannen, bijvoorbeeld wanneer u de voet en tenen omhoog beweegt. Soms is er ook sprake van enige krachtsvermindering.

Bij het aanspannen van de pees kan soms een knisperend gevoel ontstaan. Dit wordt ook wel tendovaginitis crepitans genoemd. Het geknisper ontstaat doordat de peesschede rondom de pees ontstoken is geraakt.

Klachten bij staan, lopen en in rust

Naarmate de aandoening langer bestaat, kan ook pijn ontstaan tijdens gewone dagelijkse activiteiten zoals staan en lopen. De pijn kan vervolgens ook 's nachts optreden.

Dit komt waarschijnlijk doordat mensen tijdens het slapen hun voeten redelijk gestrekt houden, waardoor de tibialis anteriorpees wordt opgerekt. Na verloop van tijd kan de pijn continu aanwezig zijn en wordt staan en lopen steeds lastiger.

Bij de rechtervoet, links op de foto, is de tibialis anteriorpees gescheurd. Er is wel zwelling zichtbaar, maar de pees zelf is niet meer te zien. Bij de linkervoet, rechts op de foto, is de pees wel duidelijk zichtbaar.

Klachten door problemen rondom de tibialis anteriorpees

Pijn aan de voorzijde of binnenzijde van de enkel hoeft niet altijd uit de tibialis anteriorpees zelf te komen. Ook het retinaculum, een slijmbeurs of andere structuren rondom de pees kunnen klachten veroorzaken.

Het kan lastig zijn om deze klachten alleen op basis van de plaats van de pijn van elkaar te onderscheiden. Aanvullend onderzoek kan daarom nodig zijn om vast te stellen welke structuur de klachten veroorzaakt.

Hoe worden aandoeningen van de tibialis anteriorpees vastgesteld?

Een ervaren specialist kan aan de hand van uw klachten, lichamelijk onderzoek en eventueel aanvullend beeldvormend onderzoek beoordelen welke aandoening van de tibialis anteriorpees u heeft.

Lichamelijk onderzoek

De specialist bekijkt de vorm van uw enkel en beoordeelt of de tibialis anteriorpees zichtbaar en voelbaar is. Ook wordt de kracht van de voorste scheenbeenspier onderzocht. Hiervoor wordt u gevraagd de voet omhoog te bewegen en op de hak te lopen.

Wanneer de pees gescheurd is, kunt u niet meer goed op de hak van uw voet lopen. Bij een peesontsteking is de pees vaak verdikt en gevoelig bij druk.

De specialist onderzoekt of de tibialis anteriorpees zichtbaar en voelbaar is. Op deze afbeelding ziet u een normale aangespannen tibialis anteriorpees.

Een kuiltje bij een recente peesscheur

Wanneer de tibialis anteriorpees minder dan een maand geleden is gescheurd, is tussen de twee peesuiteinden vaak een kuiltje voelbaar. Dit wordt ook wel een ‘delle’ genoemd. De ruimte ontstaat doordat de tibialis anterior spier aan het bovenste peesuiteinde blijft trekken.

Na verloop van tijd vult deze ruimte zich met littekenweefsel. Het kuiltje is dan minder goed te voelen.

Afname van de kuitspieren

De specialist beoordeelt ook de omvang van de kuitspieren. Wanneer de tibialis anteriorpees niet meer functioneert, wordt de spierbuik van de voorste scheenbeenspier dunner omdat er geen kracht meer mee kan worden gezet. Deze spier bevindt zich aan de voor-buitenzijde van het onderbeen.

Na verloop van tijd kunnen door verminderde activiteit ook andere kuitspieren dunner worden.

Bij deze vrouw is de tibialis anteriorpees van de rechtervoet, links op de foto, gescheurd. De duidelijke zwelling is één van de twee peesuiteinden. Meestal is dit minder duidelijk zichtbaar.

Bij deze man is de tibialis anteriorpees van de rechterenkel, links op de foto, 13 jaar geleden gescheurd. De pees is niet operatief hersteld en de man heeft een klapvoet.

TAPS-test bij een ontstoken tibialis anteriorpees

Er is een betrouwbare test ontwikkeld om vast te stellen of de tibialis anteriorpees ontstoken is. Deze test heet de Tibialis Anterior Passieve Stretch-test, afgekort de TAPS-test.

Bij deze test maakt de specialist een combinatie van bewegingen met de voet. De hiel en middenvoet worden naar buiten gedraaid: eversie van de enkel en abductie en pronatie van de middenvoet. Tegelijkertijd wordt de enkel gestrekt, dit wordt plantairflexie genoemd. Met deze gecombineerde beweging wordt de tibialis anteriorpees sterk opgerekt. Bij een ontsteking van de pees is deze beweging pijnlijk.

Bij de TAPS-test wordt de tibialis anteriorpees door een combinatie van bewegingen sterk opgerekt. Deze beweging is pijnlijk wanneer de pees ontstoken is.

Onderzoek van de aanhechting van de pees

Ook de plaats waar de tibialis anteriorpees aan het bot vastzit wordt onderzocht. Wanneer druk op deze plek pijn veroorzaakt, kan dit wijzen op irritatie van de aanhechting van de pees aan het bot. Dit wordt insertietendinopathie genoemd.

De rechterduim bevindt zich op de aanhechting van de tibialis anteriorpees aan het bot. Pijn bij druk op deze plek wijst op irritatie van de peesaanhechting.

Beeldvormend onderzoek

De beste, snelste en goedkoopste manier om de kwaliteit van een pees te beoordelen is met een echo. Op een röntgenfoto zijn botten goed zichtbaar, maar pezen niet. Een MRI-scan kan ook betrouwbaar zijn, maar duurt langer en is geen dynamisch onderzoek.

Met een echo kan exact worden vastgesteld wat er aan de hand is met de tibialis anteriorpees en de omliggende structuren. Op basis van deze informatie kan een individueel behandelplan worden opgesteld.

Hieronder leest u welke afwijkingen van de tibialis anteriorpees met echografisch onderzoek kunnen worden vastgesteld:

• Echo bij een gescheurde tibialis anteriorpees
• Echo bij een ontstoken of beschadigde tibialis anteriorpees
• Echo bij problemen rondom de pees

Echo bij een gescheurde tibialis anteriorpees

Met een echo kan onderscheid worden gemaakt tussen een volledige en een gedeeltelijke scheur van de tibialis anteriorpees. Wanneer de pees volledig gescheurd is, kunnen de twee peesuiteinden zichtbaar worden gemaakt. Bij een gedeeltelijke scheur zijn kleine scheurtjes in de pees te zien.

Echo bij een ontstoken of beschadigde tibialis anteriorpees

Ontstoken aanhechting van de pees

Bij een ontstoken aanhechting van de pees aan het bot, een insertietendinopathie of enthesitis, is op de echo ter plaatse een verdikking van de pees te zien.

Verdikking van de pees door tendinopathie

De veroudering en beschadiging van een pees verloopt in verschillende stadia. Dit loopt van een gezonde pees zonder pijnklachten via een ‘reactieve tendinopathie’ tot uiteindelijk een ‘degeneratieve tendinopathie’.

Met een echo kan worden beoordeeld in welke fase de pees zich bevindt. Wanneer de pees zich in de reactieve fase bevindt, kan deze nog herstellen. Wanneer de pees vergaand verouderd en beschadigd is, zal deze meestal niet meer volledig kunnen herstellen.

Ontsteking van de peesschede

Rondom de tibialis anteriorpees bevindt zich een peesschede. Het slijmvlies dat de peesschede bekleedt wordt het synovium genoemd. Een ontsteking van dit slijmvlies heet tenosynovitis.

Met een echo kan worden beoordeeld of het slijmvlies geïrriteerd of ontstoken is. Er is dan een ophoping van vocht rondom de pees zichtbaar.

Diagnose van problemen rondom de tibialis anteriorpees

Schade aan het extensor retinaculum

Het extensor retinaculum is de stevige band die de strekpezen aan de voorzijde van de enkel tegen het bot houdt. Wanneer deze band beschadigd raakt, kan deze tijdens het genezingsproces dikker worden. Hierdoor kan de tibialis anteriorpees in de knel komen te zitten.

Schade aan het retinaculum kan ontstaan door een geforceerde beweging, een enkelbreuk of een scherp voorwerp dat door de huid en onderliggende structuren heen dringt.

Slijmbeursontsteking aan de voorkant van de enkel

Slijmbeurzen bevinden zich op plaatsen waar structuren langs elkaar bewegen en wrijving ontstaat, bijvoorbeeld tussen een pees en bot of tussen de huid en een pees.

Een geïrriteerde slijmbeurs kan zowel tijdens rust als tijdens activiteit pijnklachten veroorzaken. Aan de voorkant van de enkel kan een slijmbeursontsteking bijvoorbeeld ontstaan door te veel druk of wrijving van slecht passend schoeisel.

Welke behandelingen zijn er voor aandoeningen van de tibialis anteriorpees?

De behandeling hangt af van het soort aandoening. Een ontstoken of beschadigde tibialis anteriorpees wordt anders behandeld dan een volledig gescheurde pees. Ook bij klachten van structuren rondom de pees is een andere aanpak nodig.

Over het algemeen kunnen aandoeningen van de tibialis anteriorpees zonder operatie verholpen worden. Wanneer de pees gescheurd is en hierdoor een klapvoet is ontstaan, wordt meestal een operatie aangeraden.

Niet-operatieve behandelingen

Hieronder leest u meer over de niet-operatieve behandelingen bij de verschillende aandoeningen:

• Niet-operatieve behandeling bij een gescheurde tibialis anteriorpees
• Niet-operatieve behandeling bij een ontstoken of beschadigde tibialis anteriorpees
• Niet-operatieve behandeling bij problemen rondom de pees

Niet-operatieve behandeling bij een gescheurde tibialis anteriorpees

Wanneer de pees nog niet erg lang gescheurd is, ongeveer 1 tot 3 maanden, wordt aangeraden om een operatieve reconstructie te laten verrichten. Bij jonge en actieve mensen wordt altijd een operatie aangeraden.

Wanneer de peesruptuur bij een inactieve oudere al vele maanden bestaat, is een operatie niet altijd zinvol. Er heeft dan vaak al een zwakke genezing van de pees plaatsgevonden die voldoende kan zijn voor een inactieve persoon.

Wanneer niet voor een operatie wordt gekozen, kunnen de volgende hulpmiddelen worden gebruikt:

• Peroneusveer of enkel-voetorthese
• Schoenaanpassing

Peroneusveer en enkel-voetorthese

Wanneer u door een klapvoet problemen heeft met lopen en de voet niet meer goed omhoog kunt trekken, kan een peroneusveer extra ondersteuning geven. Dit is een soort koker die om de voet en het onderbeen wordt geplaatst.

De peroneusveer zorgt ervoor dat de voet tijdens het lopen omhoog blijft. Er moet in de schoen wel voldoende ruimte zijn om de peroneusveer te kunnen gebruiken.

Voorbeeld van een peroneusveer die de voet ondersteunt bij het lopen.

Schoenaanpassing

Het kan nodig zijn om de zool van de schoen aan te passen, zodat de schoen gemakkelijker afwikkelt tijdens het lopen. Hierdoor hoeft de tibialis anteriorpees minder hard te worden aangespannen.

Zo'n aanpassing aan een gewone schoen wordt een OVAC genoemd: een orthopedische voorziening aan confectieschoenen. Een andere naam hiervoor is een afwikkelbalk.

Een afwikkelbalk kan in uw eigen schoenen worden aangebracht. Hierdoor kan de schoen helpen bij een vloeiendere afwikkeling. Links ziet u de schoen vóór de aanpassing en rechts na de aanpassing.

Lees meer over OVAC

Niet-operatieve behandeling bij een ontstoken of beschadigde tibialis anteriorpees

Pezen zijn over het algemeen niet erg goed doorbloed en herstellen daardoor langzaam. Het kan maanden duren voordat een pijnlijke, ontstoken tibialis anteriorpees volledig is hersteld.

Een ontstoken of tendinopathische tibialis anteriorpees kan met verschillende maatregelen worden behandeld:

• Relatieve rust
• Nachtspalk
• Schoenadvies
• Medicijnen
• Oefeningen
• Corticosteroïdeninjecties
• Steunzool

Relatieve rust

Wanneer de pijnklachten tijdens een sporttraining of andere belasting blijven bestaan, wordt geadviseerd om gedurende twee tot drie weken relatieve rust te nemen. U blijft daarbij wel bewegen, maar zonder dat dit pijn veroorzaakt.

Deze aanpak helpt vooral wanneer de klachten nog niet chronisch zijn. Wanneer er al pijn in rust aanwezig is, kan behandeling met gips of een enkelbrace een goede optie zijn.

Nachtspalk

Tijdens het slapen staan de voeten meestal enigszins gestrekt, met de tenen naar beneden. In deze positie staat de tibialis anteriorpees meer op spanning dan wanneer de voet in een hoek van 90 graden ten opzichte van het onderbeen staat.

Een nachtspalk houdt de voet in deze positie van 90 graden. Hierdoor wordt de pees tijdens het slapen minder aangespannen en kan de pees zich gedurende de nacht herstellen. De nachtspalk moet gedurende 6 tot 12 weken worden gedragen.

Voorbeeld van een op maat gemaakte nachtspalk.

Schoenadvies

Het meeste profijt heeft u van een schoen met een extra verdikte en afgeronde zool die de afwikkelbeweging van de voet gedeeltelijk overneemt. Hierdoor hoeft u de voet tijdens het lopen zelf minder te bewegen en krijgen de voet en tibialis anteriorpees meer rust.

Bij betere schoenenwinkels die zijn aangesloten bij Podo Linéa of Footfit kunt u advies krijgen over dergelijke schoenen.

Medicijnen

Sommige pijnstillers werken ook ontstekingsremmend. Deze geneesmiddelen worden NSAID's genoemd. Voorbeelden zijn naproxen, ibuprofen en diclofenac. Deze medicijnen kunnen bijdragen aan het helingsproces van de pees.

NSAID's kunnen bijwerkingen geven, vooral bij langer gebruik. Lees daarom altijd eerst de bijsluiter. U kunt deze medicijnen het beste in overleg met uw huisarts gebruiken.

Ontstekingsremmende middelen zijn daarnaast verkrijgbaar als gel die op de pijnlijke plek kan worden aangebracht. De bijwerkingen van NSAID's in gelvorm zijn veel minder dan bij tabletten. Deze gels zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogisterij. Voorbeelden zijn diclofenac-gel 1-3% en ibuprofen-gel 5%.

Volg de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Over het algemeen wordt de gel 2 tot 4 keer per dag zachtjes op de pijnlijke plek gesmeerd.

Oefeningen voor de tibialis anterior

Een fysiotherapeut kan oefeningen geven om de tibialis anteriorpees en de voorste scheenbeenspier op te rekken. Door de spier en pees iets langer te maken, komt er minder spanning op de pees wanneer u de voet naar beneden beweegt.

De fysiotherapeut beoordeelt in welke mate de pees ontstoken is en hoeveel de pees mag worden belast tijdens de oefeningen.

Excentrische oefeningen

Bij een excentrische oefening levert een spier kracht terwijl deze tegelijkertijd langer wordt. Dit wordt ook wel ‘negatief trainen’ genoemd. De weerstand die op de spier wordt uitgeoefend is daarbij groter dan de kracht die de spier zelf levert.

Excentrische training wordt onder andere gebruikt om spiermassa en spierkracht te vergroten, de coördinatie te verbeteren en het genezingsproces van een ontstoken pees te ondersteunen. Omdat een ontstoken tibialis anteriorpees niet vaak voorkomt, is er weinig bekend over de resultaten van excentrische oefeningen specifiek voor deze pees.

Corticosteroïdeninjecties

Een plaatselijke injectie met corticosteroïden, ook wel bijnierschorshormoon genoemd, wordt soms gebruikt bij een ontsteking van de peesschede. Een injectie in de peesschede kan de klachten vrij snel verminderen.

Een groot deel van deze injecties werkt echter slechts tijdelijk. Een ander nadeel is dat corticosteroïden het peesweefsel kunnen verzwakken, doordat het zelfherstellend vermogen van de ontstoken pees vermindert. De pees kan hierdoor zo zwak worden dat deze scheurt.

Steunzool

Een steunzool maakt deel uit van een combinatie van verschillende maatregelen. Een steunzool alleen heeft onvoldoende effect, maar kan als onderdeel van een uitgebreider behandelprogramma vooral bij oudere patiënten een goede optie zijn.

Een steunzool in combinatie met een OVAC, fysiotherapie en aangepaste belasting werkt het best bij een oudere, weinig actieve patiënt. De steunzool ondersteunt de lengteboog van de voet wanneer de voet volledig wordt belast. Hierdoor wordt de voorste scheenbeenspier ontlast.

Het doel van deze combinatie van behandelingen is het verminderen van de pijn en het verbeteren van de functie. Daarbij wordt rekening gehouden met de leeftijd, hoe lang de klachten al bestaan, de toestand van de pees en eventuele andere aandoeningen.

Niet-operatieve behandeling bij problemen rondom de tibialis anteriorpees

Bij een aandoening van het retinaculum, de stevige band die de tibialis anteriorpees tegen de enkel houdt, is geen operatie nodig. Ook een slijmbeursontsteking tussen de tibialis anteriorpees en het bot hoeft niet operatief te worden behandeld.

Het herstel kan wel maanden duren. De behandeling is afhankelijk van de structuur die de klachten veroorzaakt.

Hieronder leest u meer over de mogelijke behandelingen:

• Corticosteroïdeninjecties
• Steunzolen

Corticosteroïdeninjecties

Wanneer het retinaculum verdikt of beschadigd is, kan dit door een arts soms met een injectie met bijnierschorshormoon, ofwel corticosteroïden, worden behandeld.

Steunzolen

Wanneer de slijmbeurs van de tibialis anteriorpees ontstoken raakt, moet worden onderzocht waardoor dit wordt veroorzaakt. Wanneer er te veel beweging in de middenvoet bestaat, zoals bijvoorbeeld bij een platvoet, kan dit leiden tot een slijmbeursontsteking.

Deze aandoening kan goed met steunzolen worden behandeld.

Operatieve behandelingen

Bij een relatief verse scheur van de tibialis anteriorpees wordt meestal aangeraden om de pees operatief te reconstrueren. Soms wordt de diagnose echter pas maanden nadat de pees is gescheurd gesteld. De twee uiteinden van de pees kunnen dan inmiddels ver uit elkaar liggen. In dat geval kan het nodig zijn om het defect te overbruggen met een stukje ‘donorpees’ van elders in het lichaam.

Wanneer de tibialis anteriorpees ontstoken maar niet gescheurd is, is een operatie vrijwel nooit nodig. Alleen wanneer de pijnklachten ondanks een goede niet-operatieve behandeling blijven bestaan, kan een operatie worden overwogen.

Hieronder leest u meer over de operatieve behandeling van de verschillende aandoeningen:

• Operatieve behandeling bij een gescheurde tibialis anteriorpees
• Operatieve behandeling bij een ontstoken tibialis anteriorpees
• Operatieve behandeling van problemen rondom de pees

Operatieve behandeling bij een gescheurde tibialis anteriorpees

Wanneer de tibialis anteriorpees nog niet zo lang geleden is gescheurd, binnen ongeveer 4 weken, is het vaak nog goed mogelijk om de twee peesuiteinden weer aan elkaar te hechten.

Bij een langer bestaande scheur wordt dit steeds lastiger, omdat de uiteinden van de pees steeds verder uit elkaar komen te liggen. Vaak is het dan nodig om een stukje pees van elders in het lichaam tussen de twee peesuiteinden te hechten.

Daarnaast kan het nodig zijn om tijdens dezelfde operatie de kuitspier te verlengen. Deze kuitspier werkt tijdens beweging in tegengestelde richting van de tibialis anterior spier.

Operatieve behandeling bij een ontstoken tibialis anteriorpees

Het is vrijwel nooit nodig om een ontstoken tibialis anteriorpees operatief te behandelen. Wanneer de irritatie van de pees is ontstaan na een eerdere operatie, zoals een TMT-I-artrodese, kan het noodzakelijk zijn om schroeven en/of een plaatje operatief te verwijderen.

Bij een ontsteking van de peesaanhechting, een peesverdikking of een peesschedeontsteking kan het zieke gedeelte van de pees operatief worden schoongemaakt. Ook kan een kuitspierverlenging worden verricht.

Waarom kan de kuitspier worden verlengd?

De kuitspier en de tibialis anterior spier hebben een tegengestelde werking. De kuitspier zorgt ervoor dat u goed op de tenen kunt staan, terwijl de tibialis anterior spier ervoor zorgt dat u de voet omhoog kunt bewegen en op de hielen kunt staan.

Wanneer de kuitspier operatief iets wordt verlengd, hoeft de tibialis anterior spier tegen minder weerstand in te werken.

Bij de rechtervoet is een operatieve kuitspierverlenging (gastrocslide) verricht. De voet kan hierdoor verder omhoog worden bewogen en de tibialis anterior spier kan zich aanspannen tegen minder weerstand.

Operatieve behandeling van problemen rondom de pees

Als de klachten worden veroorzaakt door schade aan het retinaculum of een slijmbeursontsteking is een operatieve behandeling nooit nodig.

Complicaties en hersteltijden na een operatie

Via de onderstaande links leest u meer over mogelijke complicaties en de hersteltijd na een operatieve behandeling:

• Complicaties na een operatie
• Hersteltijden na een operatie

Veelgestelde vragen over de tibialis anteriorpees