Wat is hallux rigidus?
Hallux rigidus betekent letterlijk: stijve grote teen. Meestal ontstaat dit door artrose in het gewricht tussen de grote teen en het eerste middenvoetsbeentje. Het gewricht wordt stijver en kan pijnlijk worden, vooral bij het lopen, het afzetten of het dragen van schoenen.
Hallux rigidus: wat betekent een stijve grote teen?
Wat is hallux rigidus?
Heeft u pijn bij het afwikkelen van de voet of merkt u dat uw grote teen minder goed omhoog beweegt? Dan kan er sprake zijn van hallux rigidus. Op deze pagina leest u wat hallux rigidus is, welke klachten erbij passen en welke behandelingen mogelijk zijn.
Hallux rigidus is de medische naam voor een stijve grote teen. Meestal gaat het om artrose van het MTP-I-gewricht: het gewricht tussen de grote teen en het eerste middenvoetsbeentje.
Op de uiteinden van de botten in een gewricht ligt een laagje kraakbeen. Dit kraakbeen helpt de botten soepel ten opzichte van elkaar te bewegen. Bij artrose verandert de kwaliteit van het kraakbeen: het kan dunner, minder glad en kwetsbaarder worden. Hierdoor kan het gewricht stijver worden en pijn gaan doen.
Wanneer het gewricht van de grote teen stijver wordt, ontstaat er meer druk en irritatie in en rond het gewricht. Daardoor kan de teen minder goed omhoog bewegen. Vooral deze beperking in het omhoog bewegen maakt het afwikkelen van de voet tijdens het lopen lastiger.
Op deze pagina
Hoe ontstaat hallux rigidus?
Hallux rigidus ontstaat meestal door artrose van het gewricht van de grote teen. Bij artrose verandert de kwaliteit van het gewricht: het kraakbeen kan dunner en minder glad worden en er kan extra bot aan de rand van het gewricht ontstaan. Daardoor wordt het gewricht stijver en kan bewegen pijnlijk worden.
Mogelijke oorzaken en risicofactoren
De kans op artrose neemt toe met de leeftijd. Daarnaast kunnen andere factoren een rol spelen, zoals een eerdere blessure of breuk van de grote teen, herhaalde belasting of kleine beschadigingen, jicht, reumatoïde artritis, een eerdere operatie aan de grote teen, bijvoorbeeld na een hallux valgus operatie, of een stand van het eerste middenvoetsbeentje waardoor de grote teen minder goed kan bewegen. Ook sportbelasting kan bij sommige mensen bijdragen, maar is meestal niet de enige oorzaak.
Hallux rigidus zonder duidelijke oorzaak
Soms is er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen. Dit wordt een idiopathische hallux rigidus genoemd. Dat betekent niet dat de klachten niet echt zijn. Het gewricht kan ook zonder duidelijke aanleiding stijver en pijnlijker worden. Dit kan aan één voet voorkomen, maar soms zijn beide voeten aangedaan.
Welke klachten geeft hallux rigidus?
Bij het lopen moet de grote teen normaal gesproken omhoog kunnen bewegen. Dat is nodig om de voet goed af te wikkelen. Bij hallux rigidus wordt deze beweging steeds moeilijker. Vooral het omhoog bewegen van de grote teen is beperkt.
Daardoor kunt u pijn krijgen bij lopen, afzetten, traplopen, hurken of sporten. Sommige mensen gaan ongemerkt meer op de buitenkant van de voet lopen om de pijnlijke beweging te vermijden. Dit kan soms te zien zijn aan het slijtpatroon van de schoenzool.
Pijn en stijfheid van de grote teen
Het grote teengewricht kan pijnlijk en stijf aanvoelen. De pijn zit meestal rond het gewricht van de grote teen en kan erger zijn bij belasting. Sommige mensen hebben vooral pijn bij de eerste stappen na rust, bijvoorbeeld ’s ochtends of nadat ze een tijd hebben gezeten. Dit wordt startpijn genoemd.
Door de pijn kunt u de voet anders gaan gebruiken. Daardoor kunnen soms ook klachten ontstaan aan de voorvoet, de buitenkant van de voet, de enkel, de knie, de heup of de rug.
Knobbel boven op het grote teengewricht
Bij hallux rigidus kan aan de bovenkant van het grote teengewricht een harde knobbel ontstaan. Dit komt vaak door extra botvorming aan de rand van het gewricht. Zo’n botuitsteeksel wordt een osteofyt genoemd.
Deze knobbel kan gevoelig zijn door druk van de schoen. Daardoor kunnen schoenen knellen of pijnlijk aanvoelen, vooral bij schoenen die strak zitten over de voorvoet of veel buigen bij het lopen.
Bij hallux rigidus kunnen door de slijtage botuitsteeksels, zogenaamde osteofyten, rond het grote teengewricht ontstaan.
Zwelling door een osteofyt, een botrand die door de slijtage kan ontstaan.
Hoe wordt hallux rigidus vastgesteld?
Hallux rigidus kan meestal worden vastgesteld op basis van uw klachten en het lichamelijk onderzoek van de voet. De specialist kijkt daarbij vooral naar de beweeglijkheid van het grote teengewricht, de plaats van de pijn en eventuele verdikking of botvorming rond het gewricht.
Lichamelijk onderzoek van de grote teen
Bij het lichamelijk onderzoek wordt bekeken hoeveel de grote teen nog omhoog en omlaag kan bewegen. Vooral het minder goed omhoog bewegen van de grote teen is belangrijk, omdat deze beweging nodig is bij het afwikkelen van de voet. Het gewricht kan tijdens het bewegen pijnlijk zijn en soms kraken.
Ook wordt gekeken en gevoeld of het gewricht verdikt is en of er een harde knobbel aan de bovenzijde of rand van het gewricht aanwezig is. Zo’n knobbel kan drukklachten geven in de schoen. Bij vergevorderde artrose kan het daardoor moeilijker worden om passende schoenen te dragen.
Bij het lichamelijk onderzoek wordt onder andere beoordeeld hoeveel de grote teen nog kan bewegen.
Een knobbel aan de bovenzijde van het grote teengewricht.
Dezelfde soort knobbel aan de bovenzijde van het gewricht, gezien vanaf de zijkant.
Röntgenfoto bij hallux rigidus
Een röntgenfoto kan helpen om artrose van het MTP-I-gewricht te beoordelen. Op de foto kan te zien zijn of de gewrichtsspleet smaller is geworden en of er extra botvorming rond het gewricht aanwezig is. De ernst van de afwijkingen op de röntgenfoto komt niet altijd precies overeen met de hoeveelheid pijn die iemand ervaart.
Op deze röntgenfoto is bij het grote teengewricht geen gewrichtsspleet meer zichtbaar. Bij de gewrichten daarnaast ziet u deze donkere ruimte tussen de botten nog wel.
Een stijve grote teen is niet altijd hallux rigidus
Een grote teen die tijdens het lopen stijf aanvoelt, wordt niet altijd veroorzaakt door artrose. Soms beweegt de grote teen tijdens het lopen minder goed omhoog, terwijl de beweeglijkheid in rust nog redelijk goed is. Dit past meer bij hallux limitus of functionele hallux limitus dan bij duidelijke hallux rigidus.
Bij functionele hallux limitus is het gewricht niet per se vast of ernstig versleten, maar wordt de beweging van de grote teen tijdens belasting beperkt. Dat kan bijvoorbeeld komen door de stand of functie van de voet en door spanning in de weefsels rond de grote teen. Het onderscheid is belangrijk, omdat de behandeling dan anders kan zijn.
Welke behandelingen zijn er voor hallux rigidus?
Bij hallux rigidus wordt meestal eerst geprobeerd de klachten zonder operatie te verminderen. Deze behandeling is vooral gericht op minder pijn tijdens het lopen, beter afwikkelen van de voet en minder druk op het pijnlijke grote teengewricht. Als deze aanpak onvoldoende helpt, of als de klachten het dagelijks functioneren sterk beperken, kan een operatie worden besproken.
Welke behandeling het beste past, hangt af van de ernst van de artrose, de beweeglijkheid van de grote teen, de plaats van de pijn, uw schoenen, uw activiteiten en wat u in het dagelijks leven wilt kunnen doen.
Kan hallux rigidus zonder operatie worden behandeld?
Ja. Een behandeling zonder operatie kan hallux rigidus niet terugdraaien, maar kan de klachten vaak wel verminderen. Het doel is om het grote teengewricht minder te belasten, de pijnlijke buiging van de teen te beperken en drukplekken in de schoen te verminderen.
Behandeling van hallux rigidus zonder operatie
Welke schoenen zijn geschikt bij hallux rigidus?
Goede schoenen zijn vaak een belangrijk onderdeel van de behandeling van hallux rigidus. Kies bij voorkeur schoenen met voldoende ruimte bij de tenen, een stevige zool en een afgeronde afwikkelzool. Zo hoeft de grote teen tijdens het lopen minder ver omhoog te buigen.
Ook schoenen waarvan de voorkant van de zool iets omhoog loopt kunnen helpen bij het afwikkelen van de voet. De schoen neemt dan een deel van de afwikkelbeweging over, waardoor het stijve en pijnlijke grote teengewricht minder wordt belast.
Sommige gewone schoenen hebben al zo’n stevige of afgeronde zool. Ook een schoen met een carbonplaat kan bij sommige mensen helpen, bijvoorbeeld een trailrunschoen met carbonplaat, omdat de zool met een carbonplaat minder buigt. Let daarbij wel op dat de schoen voldoende ruimte biedt en prettig zit. Een gespecialiseerde schoenenwinkel of voetspecialist kan hierbij adviseren.
Hoge hakken zijn bij hallux rigidus meestal minder geschikt, omdat ze meer druk uitoefenen op de voorvoet en het grote teengewricht. Vaak wordt een lage hak geadviseerd, bij voorkeur niet hoger dan ongeveer 2,5 tot 3 centimeter.
Meer over schoenen bij hallux rigidus
Via de onderstaande knop leest u meer over schoenen die het afwikkelen van de voet gemakkelijker kunnen maken.
Schoenaanpassing met stijve zool of afwikkelzool
Bij hardnekkige pijn kan een schoenaanpassing zinvol zijn. Een stijvere zool, carbonplaat of afwikkelbalk kan ervoor zorgen dat de voet makkelijker doorrolt zonder dat het grote teengewricht veel hoeft te bewegen. Dit werkt alleen in de schoenen waarin de aanpassing wordt gedragen.
Meer over schoenaanpassingen
Via de onderstaande knop leest u meer over het aanpassen van schoenen bij hallux rigidus.
Steunzolen en orthesen
Steunzolen of orthesen kunnen helpen om de druk onder de voet anders te verdelen en de beweging van het grote teengewricht te beïnvloeden. Welke zool of orthese geschikt is, hangt af van de stand en functie van uw voet. Het effect verschilt per persoon en is niet bij iedereen even groot.
Meer over steunzolen
Via de onderstaande knop leest u meer over steunzolen bij hallux rigidus.
Oefeningen en fysiotherapie
Oefeningen kunnen soms helpen om de voetfunctie te verbeteren, de belasting beter te verdelen en omliggende spieren en gewrichten soepel te houden. Bij duidelijke artrose maken oefeningen het kraakbeen niet opnieuw gezond en maken ze het gewricht meestal niet blijvend soepeler. Stop met een oefening als deze duidelijk meer pijn geeft en vraag vervolgens advies aan uw behandelaar.
Bekijk de oefeningen voor hallux rigidus
Via de onderstaande knop vindt u oefeningen met de volledige instructies.
Pijnstilling en injecties
Bij pijn kan pijnstilling tijdelijk helpen, bijvoorbeeld paracetamol of een ontstekingsremmer als dat voor u veilig is. Bespreek dit met uw arts of apotheker, zeker als u andere medicijnen gebruikt of maag-, nier-, hart- of vaatproblemen heeft. Een injectie in het grote teengewricht kan soms tijdelijk pijn en ontsteking verminderen, maar het effect verschilt per persoon en is meestal niet blijvend.
Meer over pijnstilling
Via de onderstaande knop leest u meer over pijnstilling bij hallux rigidus.
Orthopedische maatschoenen
Als gewone schoenen, schoenaanpassingen of steunzolen onvoldoende helpen, kunnen orthopedische maatschoenen soms een optie zijn. Dit wordt vooral overwogen bij ernstige standsafwijkingen, veel drukklachten of wanneer passende confectieschoenen niet meer mogelijk zijn.
Wanneer toch een operatie bespreken?
Een operatie kan worden besproken als de pijn ondanks goede schoenen, schoenaanpassingen, steunzolen, pijnstilling of injecties te veel aanwezig blijft. De keuze voor een operatie hangt af van de ernst van de artrose, de beweeglijkheid van het gewricht, uw klachten en uw persoonlijke doelen.
Hallux rigidus behandelen met een operatie
Als behandeling zonder operatie onvoldoende helpt, kan een operatie bij hallux rigidus worden besproken. Een operatie is vooral bedoeld om pijn te verminderen en de functie van de voet te verbeteren. Welke operatie het meest geschikt is, hangt af van de ernst van de artrose, de beweeglijkheid van het grote teengewricht, uw klachten, uw activiteiten en uw persoonlijke wensen.
Welke operaties zijn mogelijk bij hallux rigidus?
De meest gebruikte operaties bij hallux rigidus zijn:
De keuze hangt niet alleen af van hoeveel pijn u heeft, maar ook van hoeveel kraakbeen er nog aanwezig is, waar de pijn zit en hoeveel beweging er nog in het gewricht mogelijk is.
Cheilectomie: het gewricht schoonmaken
Een cheilectomie is een operatie waarbij de botuitsteeksels rond het grote teengewricht worden verwijderd. Deze botuitsteeksels, osteofyten genoemd, kunnen een pijnlijke knobbel bovenop het gewricht veroorzaken en druk geven in de schoen.
Deze operatie wordt vooral overwogen als de artrose nog niet te ver gevorderd is en er nog voldoende beweging in het gewricht aanwezig is. Het doel is om pijn door inklemming en druk van de knobbel te verminderen en de teen soms iets beter te laten bewegen.
Een cheilectomie maakt het beschadigde kraakbeen niet opnieuw gezond. Als de artrose verder toeneemt, kunnen klachten later terugkomen. Soms is dan alsnog een operatie nodig waarbij het grote teengewricht wordt vastgezet.
Video over een cheilectomie
De voet vóór de cheilectomie.
De voet na de cheilectomie.
Open of minimaal invasieve cheilectomie
Een cheilectomie kan op verschillende manieren worden uitgevoerd. Bij een open operatie maakt de specialist een grotere snee om het gewricht goed te kunnen zien. Bij een minimaal invasieve operatie worden kleine sneetjes gebruikt. Welke techniek geschikt is, hangt af van de grootte en plaats van de botuitsteeksels en van de ervaring van de specialist.
Herstel na een cheilectomie
Na een cheilectomie mag u meestal snel weer op de voet lopen, vaak met een speciale revalidatieschoen zolang de voet gezwollen is. De zwelling kan enkele weken tot maanden aanhouden.
Een voorbeeld van een revalidatieschoen die tijdens de eerste periode na de operatie kan worden gedragen.
Vastzetten van het grote teengewricht (MTP-I-artrodese)
Bij ernstige hallux rigidus is het grote teengewricht vaak al erg stijf en pijnlijk. In dat geval kan een MTP-I-artrodese worden geadviseerd. Daarbij wordt het versleten gewricht vastgezet, zodat de pijnlijke beweging uit het gewricht verdwijnt.
Bij deze operatie verwijdert de specialist het resterende kraakbeen en zet de botdelen in een functionele stand tegen elkaar vast, meestal met schroeven en soms met een plaatje. De grote teen wordt iets omhoog geplaatst, zodat de voet tijdens het lopen beter kan afwikkelen.
Na een MTP-I-artrodese blijft het grote teengewricht blijvend stijf. Het kleinere gewrichtje verderop in de grote teen blijft wel beweeglijk. Omdat het gewricht vóór de operatie vaak al weinig bewoog, ervaren veel mensen het verlies aan beweging als minder groot dan zij vooraf verwachten.
Video over een MTP-I-artrodese
Bij een MTP-I-artrodese wordt het grote teengewricht vastgezet.
Links ziet u de voet vóór de operatie. Rechts ziet u de voet acht weken na de MTP-I-artrodese. De knobbel is verwijderd en het grote teengewricht is vastgezet.
Sporten en bewegen na het vastzetten van de grote teen
De meeste patiënten kunnen na een goed vastgegroeide MTP-I-artrodese hun dagelijkse activiteiten en sport weer hervatten. Wandelen, fietsen, fitness, zwemmen, golf en soms ook hardlopen zijn voor veel mensen weer mogelijk. Wel kan sporten anders aanvoelen dan vóór de operatie, vooral bij activiteiten waarbij veel afzetten, sprinten of diepe buiging van de grote teen nodig is.
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ongeveer 90 tot 95% van de patiënten tevreden is over het niveau waarop zij sport en fysieke activiteiten kunnen hervatten na deze operatie. Exacte percentages per sport zijn minder betrouwbaar, omdat de resultaten tussen studies sterk verschillen en patiënten soms overstappen van zwaarder belastende sporten naar minder belastende activiteiten.
Video over de beweeglijkheid na het vastzetten van het teengewricht
Meer over de MTP-I-artrodese
Via de onderstaande knop leest u uitgebreider over het vastzetten van het grote teengewricht.
Kunstgewricht bij hallux rigidus (MTP-I-prothese)
Bij een MTP-I-prothese wordt het grote teengewricht vervangen door een kunstgewricht. Het doel is om pijn te verminderen en een deel van de beweging te behouden. Toch wordt deze operatie minder vaak toegepast dan een cheilectomie of artrodese.
De resultaten van een kunstgewricht in de grote teen zijn wisselend. Het gewricht is klein en krijgt tijdens het lopen veel kracht te verwerken. Een prothese kan op termijn slijten, loslaten of pijn blijven geven. Als een prothese later verwijderd moet worden, is vaak alsnog een artrodese nodig.
Daarom wordt een kunstgewricht bij hallux rigidus meestal alleen in geselecteerde situaties besproken. Vanwege de mogelijke nadelen en complicaties wordt deze operatie bij Xpert Clinics niet uitgevoerd.
Meer over een MTP-I-prothese
Via de onderstaande knop leest u uitgebreider over een kunstgewricht in de grote teen.
Herstel na een operatie bij hallux rigidus
De hersteltijd hangt af van het type operatie. Na een cheilectomie mag u meestal snel weer op de voet lopen, vaak met een speciale revalidatieschoen zolang de voet gezwollen is. De zwelling kan enkele weken tot maanden aanhouden.
Herstel na een MTP-I-artrodese
Na een MTP-I-artrodese wordt de grote teen blijvend vastgezet. In de eerste weken draagt u meestal een speciale operatieschoen, walker of soms gips. Afhankelijk van de stabiliteit van de fixatie en de voortgang van de botgenezing mag de voet geleidelijk meer worden belast. Na ongeveer zes weken vindt meestal een controle met een röntgenfoto plaats. Wanneer de botgenezing voldoende is, kunt u geleidelijk overstappen op een ruime schoen.
Gemiddelde hersteltijden na een MTP-I-artrodese
Onderstaande termijnen zijn gemiddelden. Uw herstel kan sneller of langzamer verlopen, afhankelijk van de gebruikte operatietechniek, de botgenezing, uw leeftijd, uw gezondheid en uw activiteitenniveau. De instructies van uw behandelaar zijn altijd leidend.
| Verblijf in de kliniek | |
|---|---|
| Operatie aan één voet | Meestal dagbehandeling |
| Operatie aan twee voeten | Soms 1 overnachting |
| Belasting van de voet | |
| Eerste 2 weken | Voet zoveel mogelijk hooghouden; belasting volgens instructies van de behandelaar |
| Eerste 6 weken | Beschermde belasting in een postoperatieve schoen, walker of gips |
| Controle met röntgenfoto | Meestal na ongeveer 6 weken |
| Overgang naar gewone schoenen | Vaak vanaf 6 tot 8 weken, als de botgenezing voldoende is |
| Wondgenezing | |
| Hechtingen | Zelfoplossend of verwijderen na ongeveer 2 weken |
| Werkhervatting | |
| Zittend werk | Meestal na 2 tot 6 weken |
| Staand of lopend werk | Meestal na 8 tot 12 weken |
| Zwaar lichamelijk werk | Vaak na 3 maanden of later |
| Zwelling | |
| Duidelijke afname van zwelling | Vaak na 8 tot 12 weken |
| Restzwelling mogelijk | Tot 6 tot 12 maanden |
| Schoenen | |
| Ruime, comfortabele schoen | Vaak vanaf 6 tot 8 weken |
| Normale schoen | Vaak tussen 8 en 12 weken |
| Smalle schoenen of hoge hakken | Niet altijd meer goed mogelijk |
| Sport en activiteiten | |
| Fietsen op een hometrainer | Vaak vanaf 6 tot 8 weken |
| Wandelen op normaal niveau | Vaak vanaf 8 tot 12 weken |
| Hardlopen en impactsporten | Meestal vanaf 3 tot 6 maanden |
| Resultaat | |
| Merkbare verbetering | Ongeveer na 3 maanden |
| Verdere verbetering | Tot ongeveer 6 maanden |
| Eindresultaat | Vaak pas na 9 tot 12 maanden |
Neem contact op met uw behandelaar bij toenemende pijn, roodheid, koorts, wondlekkage of als de voet plots duidelijk dikker wordt.
Meer over de hersteltijden
Via de onderstaande knop vindt u meer informatie over het herstel na een operatieve behandeling van hallux rigidus.
Welke complicaties kunnen ontstaan na een hallux rigidus operatie?
Bij iedere operatie kunnen complicaties ontstaan, ook als de operatie zorgvuldig wordt uitgevoerd. De kans op complicaties is meestal klein, maar het is belangrijk dat u weet welke klachten na een hallux rigidus operatie kunnen voorkomen. Welke risico’s voor u gelden, hangt onder andere af van het type operatie, uw gezondheid, medicijngebruik, roken en de manier waarop de voet herstelt.
Een cheilectomie en een MTP-I-artrodese kunnen deels dezelfde algemene operatierisico’s geven. Bij een MTP-I-artrodese zijn daarnaast specifieke complicaties mogelijk, omdat het grote teengewricht moet vastgroeien in een goede stand.
Mogelijke complicaties na een cheilectomie of MTP-I-artrodese
- trage wondgenezing of een wondinfectie;
- een gevoelig of pijnlijk litteken;
- tijdelijke of blijvende gevoelsverandering aan de binnenkant van de grote teen door irritatie of beschadiging van een klein huidzenuwtakje;
- langdurige zwelling van de voet of teen;
- trombose, vooral bij verhoogd risico of verminderde mobiliteit.
Roken vergroot de kans op wondproblemen en kan ook de botgenezing vertragen. Daarom wordt meestal geadviseerd om ruim vóór en na de operatie niet te roken.
Complicaties specifiek na een MTP-I-artrodese
Bij een MTP-I-artrodese wordt het grote teengewricht vastgezet. De meeste patiënten herstellen zonder grote problemen, maar er kunnen complicaties ontstaan die vooral te maken hebben met de botgenezing, de stand van de teen of het materiaal waarmee het gewricht is vastgezet.
Voorbeelden van complicaties die specifiek na een MTP-I-artrodese kunnen voorkomen zijn:
- de botgenezing kan trager verlopen dan verwacht;
- de botdelen kunnen onvoldoende aan elkaar vastgroeien. Dit wordt pseudartrose genoemd. Soms is dan een nieuwe operatie nodig;
- de grote teen kan in een stand vastgroeien die niet optimaal is, bijvoorbeeld te veel omhoog, te veel omlaag of te veel naar binnen of naar buiten;
- schroeven of plaatmateriaal kunnen irritatie geven, bijvoorbeeld door druk in de schoen of gevoeligheid rond het geopereerde gebied;
- er kan pijn ontstaan in het gewrichtje tussen de twee kootjes van de grote teen, omdat dit gewricht na de operatie meer beweging moet opvangen.
Pijnklachten na het vastzetten van de grote teen
Ook wanneer het grote teengewricht technisch goed is vastgezet, kunnen pijnklachten blijven bestaan of later nieuwe klachten ontstaan. Dat betekent niet altijd dat de operatie mislukt is. Pijn kan bijvoorbeeld komen door vertraagde botgenezing, irritatie van littekenweefsel of schroefmateriaal, een minder gunstige stand van de teen, overbelasting van andere gewrichten of een veranderde manier van lopen.
Neem contact op met uw behandelaar bij toenemende pijn, roodheid, koorts, wondlekkage, plotselinge forse zwelling, pijn in de kuit of benauwdheid. Deze klachten kunnen wijzen op een complicatie die medische beoordeling nodig heeft.
Meer over complicaties na een hallux rigidus operatie
Via de onderstaande knop leest u uitgebreider over mogelijke complicaties en aanhoudende klachten na een operatieve behandeling.
Ervaring na het vastzetten van de grote teen
Wilt u lezen hoe iemand het herstel en sporten na een MTP-I-artrodese heeft ervaren? Op de onderstaande pagina vertelt Carolien over haar operatie en het hervatten van onder andere hardlopen en triatlons.
Veelgestelde vragen over hallux rigidus
Hieronder vindt u antwoorden op veelgestelde vragen over hallux rigidus, ook wel een stijve grote teen genoemd. De vragen zijn verdeeld in:
- behandeling zonder operatie;
- operatie en herstel;
- sport en dagelijkse activiteiten.
Veelgestelde vragen over hallux rigidus zonder operatie
Is hallux rigidus hetzelfde als artrose van de grote teen?
Hallux rigidus betekent letterlijk: stijve grote teen. Meestal ontstaat dit door artrose van het MTP-I-gewricht, het gewricht tussen de grote teen en het eerste middenvoetsbeentje. Bij artrose verandert de kwaliteit van het gewricht: het kraakbeen kan dunner en minder glad worden en er kan extra bot ontstaan. Daardoor wordt het gewricht stijver en vaak ook pijnlijk.
Kan een stijve grote teen ook een andere oorzaak hebben?
Ja. Een grote teen die tijdens het lopen stijf aanvoelt, wordt niet altijd veroorzaakt door artrose. Soms beweegt de teen in rust nog redelijk goed, maar wordt de beweging tijdens belasting beperkt. Dat past meer bij hallux limitus of functionele hallux limitus. Ook kan een te strakke buigpees van de grote teen klachten veroorzaken die op een stijve grote teen lijken.
Kan hallux rigidus zonder operatie worden behandeld?
Ja. Bij milde tot matige klachten wordt meestal eerst geprobeerd de pijn zonder operatie te verminderen. Mogelijke behandelingen zijn geschikte schoenen, een stijve of afgeronde afwikkelzool, steunzolen of orthesen, oefentherapie, pijnstilling en soms een injectie. Deze behandelingen kunnen de artrose niet genezen, maar kunnen de pijn en belasting van het grote teengewricht wel verminderen.
Welke schoenen zijn geschikt bij hallux rigidus?
Schoenen met voldoende ruimte bij de tenen en een stevige, afgeronde afwikkelzool zijn vaak geschikt bij hallux rigidus. De schoen neemt dan een deel van de afwikkelbeweging over, waardoor de stijve en pijnlijke grote teen minder ver omhoog hoeft te buigen. Hoge hakken zijn meestal minder geschikt, omdat ze meer druk uitoefenen op de voorvoet en het grote teengewricht.
Helpen steunzolen of orthesen bij hallux rigidus?
Steunzolen of orthesen kunnen bij sommige mensen helpen om de druk onder de voet beter te verdelen en de beweging van het grote teengewricht te beïnvloeden. Het effect verschilt per persoon en hangt af van de stand en functie van de voet. Bij duidelijke artrose is het doel meestal pijnvermindering, niet het herstellen van het kraakbeen.
Zijn er oefeningen voor hallux rigidus?
Oefeningen kunnen soms helpen om de voetfunctie te verbeteren en omliggende spieren en gewrichten soepel te houden. Bij duidelijke artrose maken oefeningen het kraakbeen niet opnieuw gezond. Op de aparte pagina over oefentherapie bij hallux rigidus vindt u oefeningen met instructies.
Veelgestelde vragen over een operatie bij hallux rigidus
Wanneer wordt hallux rigidus geopereerd?
Een operatie kan worden besproken wanneer behandelingen zonder operatie onvoldoende helpen of wanneer pijn en stijfheid het dagelijks functioneren te veel beperken. Welke operatie geschikt is, hangt af van de ernst van de artrose, hoeveel beweging er nog in het gewricht zit, waar de pijn zit en wat u weer wilt kunnen doen.
Wat is het verschil tussen een cheilectomie en een MTP-I-artrodese?
Bij een cheilectomie worden botuitsteeksels rond het grote teengewricht verwijderd. Het gewricht blijft beweeglijk, maar de artrose zelf verdwijnt niet. Bij een MTP-I-artrodese wordt het versleten grote teengewricht blijvend vastgezet, zodat de pijnlijke beweging uit het gewricht verdwijnt. Deze operatie wordt vooral toegepast bij ernstigere artrose of een gewricht dat al erg stijf en pijnlijk is.
Hoe lang duurt het herstel na een MTP-I-artrodese?
Na een MTP-I-artrodese moet het bot eerst goed vastgroeien. Vaak vindt rond zes weken een controle met röntgenfoto plaats. Daarna kan meestal geleidelijk worden overgestapt naar ruimere schoenen, als de botgenezing voldoende is. Functioneel herstel treedt vaak op rond drie maanden, maar verdere verbetering en afname van zwelling kunnen doorgaan tot zes tot twaalf maanden na de operatie.
Wat zijn mogelijke complicaties na een hallux rigidus operatie?
Mogelijke complicaties zijn onder andere wondproblemen, infectie, langdurige zwelling, een gevoelig litteken, gevoelsverandering rond de grote teen of irritatie door schroeven of plaatmateriaal. Na een MTP-I-artrodese kan soms vertraagde botgenezing of pseudartrose ontstaan. Bespreek uw persoonlijke risico’s altijd met uw behandelaar.
Kan bij hallux rigidus een kunstgewricht worden geplaatst?
Het grote teengewricht kan in sommige situaties worden vervangen door een MTP-I-prothese. Toch wordt deze operatie minder vaak toegepast dan een cheilectomie of artrodese, omdat de resultaten op langere termijn wisselend zijn en een prothese kan slijten, loslaten of pijn blijven geven. Bij Xpert Clinics worden daarom geen kunstgewrichten in de grote teen geplaatst.
Veelgestelde vragen over sport en activiteiten bij hallux rigidus
Kan ik blijven wandelen met hallux rigidus?
Wandelen blijft vaak mogelijk, zeker met schoenen die goed afwikkelen en voldoende ruimte bieden bij het grote teengewricht. Als wandelen pijn geeft, kan aanpassing van schoenen, zool of activiteitenniveau helpen. Blijft de pijn ondanks aanpassingen terugkomen, dan is beoordeling door een voetspecialist verstandig.
Kan ik nog sporten na het vastzetten van de grote teen?
De meeste patiënten kunnen na een goed vastgegroeide MTP-I-artrodese hun dagelijkse activiteiten en sport weer hervatten. Wandelen, fietsen, fitness, zwemmen, golf en soms ook hardlopen zijn voor veel mensen weer mogelijk. Sporten waarbij veel afzetten, sprinten of een diepe buiging van de grote teen nodig is, kunnen wel anders aanvoelen of lastiger blijven.
Wanneer kan ik weer autorijden na een operatie voor hallux rigidus?
Autorijden mag pas als u veilig kunt remmen, geen beschermende schoen of gips meer draagt die het rijden belemmert en uw behandelaar dit verantwoord vindt. Bij een operatie aan de rechtervoet duurt dit meestal langer dan bij een operatie aan de linkervoet. Controleer ook altijd de voorwaarden van uw autoverzekering.
Komt hallux rigidus terug na een operatie?
Na een cheilectomie kan de artrose in het grote teengewricht in de loop van de tijd verdergaan, waardoor klachten kunnen terugkomen. Na een MTP-I-artrodese komt de artrose in dat gewricht niet terug, omdat het gewricht is vastgezet. Wel kunnen soms andere klachten ontstaan, bijvoorbeeld door schoeisel, littekenweefsel, materiaalirritatie of overbelasting van omliggende gewrichten.
Uw stijve grote teen laten onderzoeken
Heeft u pijn of stijfheid van de grote teen en wilt u weten waardoor de klachten worden veroorzaakt? Een specialist kan uw voet onderzoeken en beoordelen welke behandeling bij uw situatie past. Via de onderstaande knop vindt u een expertisepraktijk bij u in de buurt.
Consult over een mogelijke operatie
Helpen behandelingen zonder operatie onvoldoende of wilt u advies over een mogelijke operatie? Via de onderstaande knop kunt u een consult aanvragen.
Facebook