Hallux valgus (scheefstand grote teen) bij volwassenen

Wat is een hallux valgus?

Een hallux valgus is de medische term voor een grote teen die schuin naar buiten staat, dus tegen de tweede teen aan duwt. Soms draait de grote teen hier ook bij, dan staat de nagel van de grote teen naar binnen gedraaid. Een hallux valgus komt heel veel voor en is een lastige en pijnlijke aandoening, die vaak ook als ontsierend wordt ervaren.

Hallux valgus

Bult of bunion

Doordat het eerste middenvoetsbeentje zich steeds verder verplaatst naar de voet, ontstaat daar een pijnlijke bult. Artsen noemen dat een bunion. Die bult hoeft niet alleen maar bot te zijn, soms is er ook sprake van een (steriele) slijmbeursontsteking. Tussen de huid en het bot zit altijd een slijmbeurs die ervoor zorgt dat de huid niet vast op het bot zit. De slijmbeurs maakt enige bewegelijkheid tussen bot en huid mogelijk. Zo’n slijmbeurs kan door veel druk en wrijving dikker worden. De bult voelt dan een beetje weker aan en wisselt in grootte.

Drie soorten hallux valgus

Er zijn heel veel verschillende soorten scheefstanden van de grote teen. Om te weten welke behandeling voor u werkt is het belangrijk om precies te weten wat voor hallux valgus u heeft.

Lees meer over de soorten

Hoe ontstaat een hallux valgus?

Erfelijkheid

Helaas is het nog niet geheel opgehelderd hoe een hallux valgus ontstaat. Waarschijnlijk spelen hierbij meerdere factoren een rol. Vaak is de aandoening familiair, dus het lijkt erop dat het in die gevallen erfelijk is. Dan is soms al op relatief jonge leeftijd de hallux valgus te zien. Men spreekt dan van ‘juveniele’ hallux valgus.

Schoenen

In hoeverre schoenen (bijvoorbeeld het dragen van hoge hakken) invloed heeft op het ontstaan van een hallux valgus is niet bekend. Mensen die altijd op blote voeten lopen (bijvoorbeeld bepaalde stammen in Afrika), kunnen ook een hallux valgus ontwikkelen. Alleen hebben mensen die nooit schoenen dragen vaak geen last van de hallux valgus. Ook in ons werelddeel blijft het onduidelijk waarom de één met te nauwe schoenen geen standsafwijking ontwikkelt en de ander met goed passend schoeisel juist een ernstige hallux valgus krijgt.

Oorzaak van een hallux valgus

Hallux valgus komt vaker voor bij…

Vrouwen hebben veel vaker een hallux valgus dan mannen. Mogelijk komt dit omdat vrouwen vaak iets soepelere gewrichten hebben. Leeftijd speelt ook een rol, de teen gaat in de loop van het leven vaak steeds schever staan. Ook mensen met ziekten die gepaard gaan met reumatische gewrichtsontstekingen.

Welke klachten geeft een hallux valgus?

Pijnklachten

Niet iedereen met een hallux valgus heeft pijnklachten. De ernst van de hallux valgus zegt niets over de ernst van de klachten. Sommige mensen hebben heel veel klachten, terwijl de teen maar een klein beetje scheef staat. Anderen hebben juist een enorme scheefstand, maar geen of weinig klachten. De pijn zit niet altijd op de plek van de bult, maar kan ook onder de bal van de voet ontstaan, of in de teen naast de grote teen.

Bunion

Vaak is het de bunion (bult) die pijn doet. Vaak verergeren de klachten in de winter. Er kunnen ook schoenpas problemen ontstaan, de bult drukt tegen de schoen. De huid op de bult kan opengaan en gaan ontsteken. Dit is een moment om snel een arts te raadplegen.

Hallux valgus

Soms wordt de bult erg dik door een slijmbeurs ontsteking, zoals bij deze patiënt.

Klachten na een hallux valgus operatie

Het komt voor dat na een operatie aan een scheve grote teen klachten blijven of nieuwe klachten ontstaan. Vaak is hier nog wat aan te doen. Klik op de onderstaande knop voor meer informatie over de complicaties na een hallux valgus operatie.

Lees meer over de klachten na een operatie

Hoe herkent de specialist een hallux valgus?

Uw specialist herkent de hallux valgus door het lichamelijk onderzoek en de röntgenfoto van de voet. Bekijk hieronder een aantal voorbeelden:

Diagnose van een hallux valgusDiagnose van een hallux valgus

Diagnose van een hallux valgusDiagnose van een hallux valgus

Diagnose van een hallux valgus

Diagnose van een hallux valgusDiagnose van een hallux valgus

Aandoeningen die vaak verward worden met een hallux valgus

Bij sommige andere aandoeningen ontstaat er ook een bult bij de grote teen, deze kunnen daardoor gemakkelijk worden verward met een hallux valgus. Hieronder volgen de voorbeelden van aandoeningen die vaak ten onrechte worden verwisseld met een halux valgus. Let op: wanneer de grote teen niet of nauwelijks scheef staat, is de hallux valgus zelftest geen goed meetinstrument en wordt een hallux valgus operatie niet aangeraden.

Verwarring met te strakke buigpees

Als er sprake is van een pijnlijke bult aan de zijkant van de grote teen zonder dat de grote teen scheef staat, dan kan dit wijzen op een te strakke buigpees van de grote teen.

Te strakke buigpees van de grote teen

Bult aan de zijkant van de grote teen door een te strakke buigpees van de grote teen.

Lees meer over een te strakke buigpees

Verwarring met een stijve grote teen

Een pijnlijke bult bovenop de grote teen wijst vaak op slijtage van het gewricht, het teen gewricht is dan vaak ook wat stijver (dit heet hallux rigidus). De hallux valgus en rigidus worden heel vaak met elkaar verwisseld.

Diagnose van een hallux valgus

Voorbeeld van de bult aan de bovenzijde van het gewricht van de grote teen.

Diagnose van een hallux valgus

Zijaanzicht van de bult aan de bovenkant van het versleten gewricht van de grote teen.

Stijve grote teen

De linker voet (rechts op foto) heeft de bult aan de bovenkant van het gewricht, de rechtervoet heeft de bult aan de binnenkant van de voet. Dit zijn twee verschillende aandoeningen.

Stijve grote teen

Een bult aan de bovenzijde (links op afbeelding) wijst op slijtage van het grote teengewricht met een stijve grote teen, rechts een voorbeeld van een bult bij een hallux valgus.

Lees meer over een hallux rigidus

Welke behandelingen zijn er voor een hallux valgus?

Een hallux valgus kan zowel niet-operatief (conservatief) en operatief behandeld worden. De niet-operatieve behandeling richt zich op de schoen: een extra brede of aangepaste schoen. Een schoenaanpassing heeft vooral zin als u beschoeiingsproblemen heeft en op blote voeten geen klachten heeft.

Als u echter ook op blote voeten reeds pijnklachten hebt of als u niet nóg bredere schoenen wilt gaan dragen, kan door middels van een operatie de voetbreedte wat worden aangepast aan een normalere schoenvorm.

Hallux valgus zelftest

Als u zich afvraagt of u in aanmerking komt voor een operatieve hallux valgus correctie, kunt u op de onderstaande knop drukken om de hallux valgus zelftest te doen. Door middel van deze test krijgt u een advies of het verstandig is om een operatie te ondergaan of niet.

Hallux valgus zelftest

Behandelingen van een hallux valgus zonder operatie

Bij de niet-operatieve behandeling wordt de schoen aan de voet aangepast. De voetvorm wordt dus niet gecorrigeerd. Dit is de beste keuze wanneer de hallux valgus nog niet veel pijn doet en u nog niet veel moeite hebt met nieuwe schoenen te kopen. Ook bij een ernstige hallux valgus zijn schoen aanpassingen nog mogelijk. Hieronder volgen de verschillende mogelijkheden van een niet operatieve behandeling voor een hallux valgus:

Operatieve behandeling van een hallux valgus

Vaak wordt er gedacht dat er bij de operatie een stuk van de bult (de bunion) moet worden afgehaald, maar dat klopt niet. De bult is een weggedraaid deel van het gewricht van de grote teen. Door de bult te verwijderen, zou het gewricht beschadigd worden. Door de bult bij de operatie te verplaatsen richting het tweede middenvoetsbeentje, komen de gewrichtsdelen weer netjes boven elkaar te staan en is de bult weg. Niet alleen het bot, maar ook pezen van de grote teen moeten weer op de juiste plaats worden teruggebracht.

In de meeste gevallen zal de specialist als volgt te werk gaan:

  • Er wordt een snee gemaakt in de zijkant van de voet (over de bunion);
  • De stand van de botten en pezen worden gecorrigeerd;
  • De huid wordt gehecht en er wordt een drukverband om de voet aangebracht dat 1 week moet blijven zitten. Daarna krijgt u een afneembare spica, in zeldzame gevallen krijgt u gips (bij zwakke botten, osteoporose);
  • De operatie duurt ongeveer 30 minuten per voet. Vaak is een dubbelzijdige operatie mogelijk.

Voordat u geopereerd wordt, kijkt uw specialist of u ook andere problemen aan de voet hebt die tegelijktijdig moeten worden behandeld (bijvoorbeeld kromme tenen, een zenuwbeknelling of een platvoet).

Er bestaan allerlei verschillende operatietechnieken voor de hallux valgus correctie, uw specialist kijkt wat het beste bij uw situatie past. Lees hieronder meer over de meest voorkomende operaties die in de Bergman kliniek (locatie Naarden) worden uitgevoerd bij een pijnlijke hallux valgus:

Welke operatietechniek past het best bij u?

Welke operatie uw specialist gaat gebruiken, hangt af van uw voet:

De Bergman Clinics app

Ondergaat u binnenkort een operatie aan uw hallux valgus? De Bergman Clinics app biedt u op een efficiënte wijze, alle informatie omtrent uw behandeling.

Download de Bergman Clinics app